Reportajen Adroaldo ‘Saretukau’
Federasaun Desportiva Akadémika Timor-Leste (FDA-TL) organiza kompetisaun xadrés entre universitáriu iha Timor-Leste ho tema “Hametin unidade, toleránsia no amizade entre universitáriu sira”, ne’ebe hahu iha loron 20 Novembru iha Kampus Liseu Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), hodi halo selesaun ba atleta Xadrés ne’ebé sei partisipa iha Asian University Games tinan oin iha Tailándia.
Ba jogu ne’e Prezidente FDA-TL, Jeferino Viegas Tilman hateten objetivu hosi kompetisaun Xadrés ne’e mak atu apoiu Federasaun, hodi bele halo selesaun ba atleta Xadrés hodi kompete iha Asian University Games, nune’e mos fo oportunidade ba atleta sira espresa sira nia talentu.
“Objetivu primeiru atu apoiu FDA-TL hodi realiza jogu festival desportu akadémiku, objetivu segundu atu halo selesaun ba atleta universitáriu sira hodi bele ba partisipa iha Asian University games ne’ebé mak Timor-Leste sei partisipa ho mos modalidade Xadrés tinan oin iha Tailándia, objetivu terseiru atu fo biban ba ita nia atleta universitáriu sira hetan oportunidade bele espresa sira ni-nia talentu iha área Xadrés hodi bele kompete ho nia kolega sira seluk, adversáriu hosi universidade sira seluk hodi bele hatudu nomos gaña esperiénsia liga ho tékniku no tátiku Xadrés ni-nian”, hatete Prezidente Xadrés Zeferino, iha Kampus Liceu, 20/11.
Nia dehan jogu Xadrés ne’e importante tebes ba estudante universitáriu sira, hodi espresa sai sira nia talentu naksubar sira, wainhira sira iha ona nível universidade, nia hatete faktus balu hatudu atleta balu ne’ebé sai kampiaun iha nível nasional hafoin estabelese Federasaun Xadrés Timor-Leste iha tinan 2014.
“Jogu Xadrés ne’e bele fo biban ba estudante sira atu hanoin ho serteza, halo desizaun ho di-di’ak, koko estudante nia pasénsia, koko mos estudante sira ni-nia kapasidade no abilidade lideransa atu lidera ni-nia aan rasik, atu lidera ni-nia emosaun rasik, atu lidera mos ni-nia hakarak rasik iha momenut-momentu importante balu, por ezemplu se nia envolve nia aan iha organizasaun ruma, nia bele halo desizaun ruma karik, desizaun ne’ebé ho serteza hanoin ho tasak di-di’ak” tenik Zeferino.
Prezidente FDA-TL hateten hosi 2014 mai atleta Xadrés reprezenta Timor-Leste iha eventu barak tebes hanesan atleta feto no mane ki’ik oan, sira konsege partisipa ona iha evetu ida naran ‘Asian Junior Boys and Girls’ iha Mogólia iha tinan 2018, iha tinan hanesan ita nia nia atleta senior sira, atleta nasional mane na’in haat reprezenta Timor-Leste joga iha olimpidade Xadrés iha Gerogia, Europa.
“Sira konsege gaña rezultadu pozitivu teb-tebes, sira manan nasaun barak teb-tebes, ikus mais manan barak hosi nasaun sira, mak ita nia atleta ida naran Tito dos Reis, direitamente hetan títulu nu’udar candidate Master iha Xadrés. Alein de ne’e ita nia jogador universitáriu reprezenta Timor-Leste iha Asian University Games kuaze dala tolu tu-tuir malu iha 2014, 2016 no 2018”, hateten Jeferino.
Nia hateten Federasaun Xadrés Timor-Leste nakloke ba ema se de’it, atu aprende nune’e bele hakbesik aan ba federasaun atu bele hetan asisténsia ruma. Nia hatutan ba sira ne’ebé hatene ona jogu nafatin koko mantein sira nia abilidade di’ak, hodi bele partisipa iha kompetisaun sira hodi reprezenta Timor-Leste iha nível rejional no internasional.
Prezidente FDA-TL mos hato’o difikuldade boot liu mak ne’ebé federasaun hasoi mak fatin ka sede tanba sede tuan mak iha jenáziu maibé oras ne’e halo hela rehabilitasaun, tuir mak iha fundus ba federasaun, maibé nia hateten federasaun esforsu atu fundu ne’e la sai obstákulu ba prosesu dezenvolvimentu Xadrés hodi hodi gaña atleta Xadrés ni-nian iha Timor-Leste.
“Ita sede la iha, ita iha difikuldade orsamentu oi-oin, maibé ita konsege estabele ona Asosiasaun Xadrés ni-nian iha munisípiu 12, hela Oekuse mak ita seidauk lansa”, dehan Zeferino.
Iha kompetisaun ne’e atleta hosi Universidade da Paz, Sidonia do Carmo Soares hatete, liu hosi jogu Xadrés ne’e bele kadi no aumenta nia mentalidade.
“Ha’u sente kontente tebes wainhira ha’u tuir kompetisaun Xadrés, hosi kompetisaun ne’e aumenta ha’u nia mentalidade atu joga ho ema ne’ebé ha’u foin koñese no hosi kompetisaun ne’e rasik ha’u bele kadi ha’u nia kakutak” hateten Sonia iha Kampus iha Kampus Liceu UNTL, 20/11.
Jogu Xadrés ne’e realiza ho ronda hitu ne’ebé uza sistema Suiza katak laiha atleta ida mak hasoru malu dala rua durante jogu. Kompetiaun refere hahú iha sábadu 20-21 Novembru ho jogu ronda da-7, hodi hatene ona se mak manan no lakon no ida ne’ebé sai selesionadu iha eventu ida ne’e.










