Home Notisia CNC-AJAR Halo Diálogu Solusiona Disputa Rai Iha Suku Uaiaca-Baucau, Muda Obrigatóriu Kauza...

CNC-AJAR Halo Diálogu Solusiona Disputa Rai Iha Suku Uaiaca-Baucau, Muda Obrigatóriu Kauza Husu Funu 1975

2217
0
CNC ho AJAR halo dialogu konaba disputa rai entre komunidade sira tanba kauza husi funu 1975. [Foto: Umbelina | 17.04.2023]

Reportajen Umbelina dos Reis

Centro Nasionál Chega! (CNC), I.P hamutuk ho Asia Justice and Right (AJAR), organiza diálogu entre komunidade suku Tekinomata, Postu Laga no komunidade suku Uaitame, Postu Quelicai hodi solusiona disputa rai iha área suku Uaiaca, Mulia, Postu Laga nian, hosi komunidade sira ne’ebé okupa rai refere tanba muda obrigatóriu kauza hosi funu 1975 mai.

Prezidente Autoridade Munisípiu Baucau, Olivio Freitas ‘Boulesa’ hateten komunidade ne’ebé agora da-dauk moris iha área Uaiaca iha uma barak ona, tanba ne’e komunidade refere iha inisiativa hakarak harii rasik suku ida, maibé kestaun rekezitu la priense tanba área refere pertense ba área Laga nian.

“Mezmu kazu refere lori tempu naruk maibé husu ba entidade hotu tenki foti solusaun hodi ba rezolve problema refere tanba ne’e problema uma laran. Ne’e mak ohin mai halo diálogu durante loron rua nune’e rona no halo diskusaun entre parte rua ne’e nia hanoin hodi foti solusaun”, dehan Prezidente autoridade Munisipiu Baucau, Olivio Freitas ba Jornalista sira iha CNC, antigu Komarka Balide, 17/04.

Iha fatin hanesan Diretór Ezekutivu CNC, Hugo Maria Fernandes hateten CNC ho AJAR fasilita komunidade Uaiaca no komunidade Quelicai, Uaitame hodi tur hamutuk ko’alia konabá problema ne’ebé akontese iha Munisipiu Baucau, Postu Administrativu Laga, Mulia, Suku Uaiaca no Tekinomata.

Nia dehan, kauza hirak ne’e mak primeiru tanba ta’uk ema halo persegisaun, segundu tanba militar duni para sira labele kontaktu maluk sira iha ai-laran, terseiru tanba sira konrola populasaun, entaun komunidade refere hela iha fatin foun to’o agora fatin sira ne’e uluk pertense ba fatin seluk.

Diretór CNC husu ba governu no Parlamentu Nasional atu rezolve lalais problema refere, tanba Timor ukun-aan aan tinan 20 resin ona sedauk iha inisiativa hosi Parlamentu no Governu hodi rezolve problema hotu-hotu, depois Instituisaun CNC hamrik hafoin ita  preokupa ba asuntu hirak ne’e.

Nia dehan, AJAR nia peskiza identifika  katak problema hirak ne’e akontese iha fatin Uaiaca, Mulia, Cailaco, Lospalos, Lerek-mutin. Ema sira hasoru problema hanesan ne’e tanba Indonézia mak muda sira ho problema ne’e mak agora da-daun ita atu foti solusaun.

Nia hatete katak, hosi diálogu loron rua ne’e la’os atu hetan kedas solusaun maibé fó oportunidade ba sira atu ko’alia sai sira nia hanoin.

Nia Konklui katak, durante ne’e governu tenta rezolve maibé situasaun la permite, maibé ohin loron CNC no AJAR konsege lori komunidade parte rua, Komunidade Tekinomata Laga no komunidade Quelicai Uaitame iha diálogu. Ho nune’e ba CNC oinsá tur hamutuk hodi foti solusaun ba situasaun refere. Kestaun hosi problema ne’e komunidade Quelicai Uaitame maiória mak hela iha Uaiaca Laga, maibé rai refere ne’e pertense ema Tekinomata nian.

Entretantu Administradór Postu Administrativu Quelicai, Mateus Cabral “Beremesak” hateten, solusaun ne’ebé viavel ne’e sira fó konfiansa tomak ba parte governu hodi deside, tanba povu Quelicai mai hela iha Mulia Uaiaca ne’e liu ona tinan 45, atu fó solusaun hodi lori fila komunidade ba iha nia hela fatin kompeténsia iha governu nia liman, hodi garante tuir lei ne’ebé vigora.

“Konaba problema ne’e ami aprezenta be-beik ona iha  ministériu no agrária maibé ha’u seidauk entende di-di’ak disputa rai iha Mulia Uaiaca nian” dehan Administrador, Mateus.

Partisipa iha diálogu ne’e mak Diretór Ezekutivu Centro Nasionál Chega (CNC), Diretór Ezekutivu Asian Justice and Right  (AJAR), Prezidente Autotidade Munisipiu Baucau, Administradór Postu Quelicai no Laga, Prezidente Komisaun Terras Propriedades, Ministériu Justisa, Ministériu Estatál, hamutuk ho Komunidade sira.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here