Reportajen David da Costa
Ofisialmente IX Governu sira ne’ebé maka leidera husi Primeiru Ministru (PM) José Alenxandre Kay Rala Xanana Gusmão, hamutuk Nain 47, ohin Simu Ona tomda Posse, no iha Membru Governu ne’e, feto nain 7 no mane 40. Ho ida ne’e, Prezidente Republika (PR) hato’o nia parabens ba Primeiru Ministru Foun José Alenxandre Kay Rala Xanana Gusmão ho nia membru Governu sira hotu.
Prezidente Republika (PR) José Ramos-Horta, hateten, haktuir lisan hosi Lei-Inan, nu’udar uma-na’in atu hala’o ho kmanek serimónia hodi fó knaar Primeiru Ministru foun ba Maun Boot Xanana no ninia membru Governu sira hotu.
“Ha’u hato’o ksolok ba líder nasionál sira, ba Maun Boot Xanana ha’u haraik ho respeitu ba nia nu’udar ema ida-ne’ebé povu hili atu ukun. Ha’u hato’o ksolok mós ba membru Governu sira, Parlamentu, Tribunál, sira seluk hotu ne’ebé ami hadomi no respeita nu’udar ex-detentór órgaun soberania, autoridade militár no polisiál sira. Ba Xefe relijiozu no espitiruál sira, Igreja Katólika, Protestante no komunidade musulmana. Ba relijiozu sira hotu ha’u husu imi-nia harohan,” dehan Prezidente Republika (PR) José Ramos-Horta, Bainhira halo nia Diskursu iha palásiu Prezidente Bairo-Pite, Sabadu 1/07.
Nia haktuir, Xefe Estadu mós sei akompaña Ministériu ida-idak nia hala’ok. Iha fulan balun nia laran sei bele tetu no sukat Governu nia membru ida-idak ninia knaar buras ka lae no oinsá. Hanesan Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão dehan loloos sé de’it maka la ezekuta ninia programa ministeriál ka setoriál sei sai no troka ho ema seluk.
Nune’e IX Governu ne’ebé simu tomada posse ohin maka hanesan tuir mai ne’e; Primeiru Ministru Alenxandre Kay Rala Xanana Gusmão, Vise Primeiru Ministru no Ministru Koordenadór bá Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, Vise Primeiru Ministru no Ministru Koordenador bá Asuntu Dezenvolvimentu Rurál, Mariano Assanami Sabino Lopes.
Ministru Prezidénsia Konsellu Ministru, Hermegildo António Cabral Pereira, Ministru Finansas, Santina José Rodruguês Ferreira Viegas Cardoso, Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, Ministru Justisa, Amandio de Sá Benevídes, Ministru Administrasaun Estatál, Tomas do Rosário Cabral
Ministra Saúde, Elia A. dos Reis Amaral, Ministra Edukasaun, Dulce Jesus Soares, Ministru Edukasaun Superior Siénsia no Kultura, José Honório da Costa Pereira Jerónimo, Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál, Gil da Costa Monteiro “oan Soru”, Ministru Obras Públikas Samuel Marcal.
Ministru Transporte no Komunikasaun, Miguel Marques Gonçalves Manetelo Ministru Komérsiu no Indústria, Filipus Nino Pereira, Ministru Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta, Marcos da Cruz, Ministru Defeza, Donaciano do Rosário Gomes “Pedro Klamar Fuik”, Ministru Petróleo, Francisco da Costa Monteiro, Ministru Interior Francisco da Costa Guterres, Ministru Solidariedade Sosial no Inkluzaun , Verónica das Dores, Ministru Juventude Desportu, Arte no Kultura, Nélio Isac Sarmento no Ministru Investimentu Estratéjiku, Gastão Francisco de Sousa.
No lista ba iha Vise Ministru /a Sira maka Vise Ministru bá Asuntu Parlamentáres, Aderito Hugo da Costa, Vise Ministru Finansas, Helder Lopes, Vise Ministra bá Asuntu ASEAN, Milena Maria da Costa Rangel, Vise Ministru Fortalesimentu Institusionál, Paulo Manuel da Silva dos Remédios, Vise Ministru Fortalesimentu bá Saúde , José dos Reis Magno, Vise Ministru Infra-estrutura, Julio do Carmo, Vise Ministru Administrasaun Estatál, Jacinto Rigoberto G. de Deus, Vise Ministru Komérsiu, Augusto Trindade, Vise Ministra Solidatariedade Sosial No Inkluzaun, Céu Brites no Vise Ministru Operasionalizasaun Ospítais, Flávio Brandão.
Nune’e mós ba lista Sekretra Estadu sira maka sekretariu Estadu Igualidade, Elvina de Sousa Carvalho, Sestadu Estadu komunikasaun sosial, expedito Dias Ximenes, Sekretáriu Estadu Terras no Proporiedades, Jaime Xavier Lopes, Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundáriu no Eskola Téknika, Domingos Lemos Lopes, Sekretáriu Estadu Eletrisidade, Água no Saneamento, Santos Noronha, Sekretáriu Estadu Arte no Kultura, Jorge Soares Cristóvão.
Sekretáriu Estadu Peskas, Domingos da Costa dos Santos, Sekretáriu Estadu Pekuária, José Vieira de Araújo, Sekretáriu Estadu Floresta, Fernando Vieira, Sekretáriu Estadu Kooperativa, Arsénio Pereira da Silva, Sekretáriu Estadu Formasaun Profesionál no Emprégu, Rogério Araújo Mendonça, Sekretáriu Estadu Dezenvolvimentu Rurál, Mateus dos Santos Tallo, Sekretáriu Estadu bá Asuntu Toponómia no Organizasaun Urbana MAE nian, Germano Santa Brites Dias, Sekretáriu Estadu Protesaun Sívil, Mariano Reis no ikus liu maka Sekretáriu Estadu Veteranus Cesar da Silva dos Santos.
Enkuantu Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta horseik dekreta lista membru IX Governu Konstitusionál liu hosi Dekretu Prezidente Repúblika númeru 58/2023, loron 30 fulan Juñu 2023 nomós Dekretu Prezidente Repúblika númeru 59/2023, loron 30 fulan Juñu 2023 ne’ebé publika ona iha Jornál Repúblika.










