Reportajen David da Costa
Matebian Peregrina da Conceição (23) ne’ebe maka ema oho no soe tuun ba rai-naruk Jakarta 2, Iha Munisípiu Ainaro, tuir rezultadu ne’ebe ekipa Forénsik husi Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV) fó sai iha loron 8 Fulan Jullu 2025 vitima mate ho kondisaun gravida ka isin rua.
liuhusi Konferénsia Imprensa, ofisiál Advokasia Forum Komunikasaun ba Feto Timor-Leste (Fokupers), Rio de Araújo, hatete Akontesimentu Semana dahuluk husi fulan Jullu ne’e, iha kazu omisidiu ne’ebe akontese iha Municipio Ainaro, Jakarta dua (2) fatin ne’ebe nu’uddar istoria moruk husi violensia passadu, No agora sai fali fatin ba violensia hasoru feto, Joven feto ida ho idade 23 mate, tamba asaun violensia husi agressor.
“Rezultadu fó sai husi ekipa Forénsik Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV) iha loron 8 Fulan Jullu 2025 katak vitima mate ho kondisaun gravida ka isin rua,” dehan Ofisiál Advokasia Fokupers, iha Edifísiu Fokupers Farol Tersa 15/07.
Tanba ne’e estadu Timor-Leste iha ona Normas legais oin-oin tantu nasional no internasional atu bele asegura feto no labarik feto moris livre husi violénsia no diskriminasaun sira, Maíbé feto no labarik-feto nafatin sai vitima iha sosiedade maské Timor-Leste restaura ona nia indepedénsia ba dala 23.
No Fokupers apresia ho komandante Jerál Komisariu Jerál Polísia Henrique da Costa ho membrus tomak iha Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) liu-liu servisu informasaun Polísia, VPU no PCIC ne’ebé hatudu servisu profesional no seriedade ba halo identifikasaun no kapturasaun ba aktu violénsia sira, liu-liu violénsia ne’ebé kontra feto no labarik feto iha Timor-Leste.
Nune’e, Husu ba Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) no PCIC atu nafatin halo atuasaun ho imediata ba krime públiku tuir lei haruka, liu-liu knár PNTL no PCIC nian ne’ebe ho severidade.
Fokupers sei hamriik hamutuk ho vítima sira no feto Timoroan tomak iha luta hasoru violénsia. Tanba ne’e husu ba sosiedade sira hotu iha Timor-Leste labele nonok ba violénsia ne’ebe maka hasoru feto no labarik feto, no hamutuk hodi respeita direitu umanu.
“Ami bolu sosiedade sivíl, mídia, no parte hotu-hotu atu labele nonook. Violénsia hasoru feto ida maka violénsia hasoru umanidade tomak. Mai ita hamutuk tane Timor-Leste ida respeita direitu umanu, igualdade jeneru no livre husi violensia,” Nia husu.
Iha tinan ida ne’e, hahú husi janeiru to’o Jullu, Fokupers rejistu kazu violensia hamutuk 126, no kazu maioria maka violensia fisika, tuir tan maka violensia sekxual 26 no abuzu seksual 8, 8, asediu seksual 1, incestu 6, violensia Piskologia 3, Violensia fatin publiku 14, no violensia seluk 1.
Antes ne’e, Portavós Komandu PNTL, Superintendente Polísia João Belo dos Reis, liuhosi Konferensia Imprensa, informa katak iha loron 06 fulan-Jullu 2025, hale’u tuku 11:00 Otl, komunidade informa ba Polísia Munisípiu Ainaro, katak sira hetan mate-isin ida hamutuk ho nia motór inklui ekipamentu balun iha rai lolon bo’ot ida. Hafoin ne’e PNTL Munisípiu Ainaro halo kedas intervensaun no identifika pesoál ne’ebé lakon vida ne’e ho identidade Peregrina da Conceição ho naran istimadu Amina, ho idade tinan 23.
Ho ida ne’e, komandu Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) Munisípiu Ainaro no Komandu PNTL Munisípiu Liquiça servisu hamutku ho SIP no servisu Investigasaun Kriminal halo tracking no kaer kedas suspeitu ho inisial MD iha Dili.
“Servisu Informasaun Polísia (SIP), Servisu Investigasaun Kriminal hamutuk ho Komandu PNTL Munisípiu Ainaro, Komandu PNTL Munisípiu Liquiça halo tracking kedas ba informasaun hirak ne’ebe ita rekolla no ikus mai Domingu (06/07/2025), hale’u tuku 09:00 kalan, kaptura suspeitu ho inisial MD iha área Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisípiu Díli, no agora dadaun Polísia detein ona suspeitu iha Sela Detensaun Eskuadra PNTL Dom Aleixo, Comoro,” dehan Superintendente Polísia João Belo dos Reis Kuartél Jerál PNTL, Caicoli, Díli, Segunda 7/07.










