Reportajen David da Costa
Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) sei ko’alia ho Konsellu Imprensa Timor-Leste (KI-TL), atu envolve asosiasaun jornalista sira hanesan Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa’e (AJTL) Timor-Leste Press Union (TLPU) no Uniaun Profisaun Jornalista Timor-Leste (UPJTL) bainhira komemora fali Loron Nasionál Liberdade Imprensa no Balibo Five.
Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) Expedito Loro Dias Ximenes hatete, SEKOMOS promete katak nia sei hato’o sujestaun bá konsellu Imprensa bá tinan oin komisaun organzadora mai ne’e envolve mos komisaun organizadora hosi asosiasaun jornalista sira, AJTL, TLPU no mos UPJTL.
“Ha”u sei sujere ba Konsellu Imprensa komisaun organzadora mai ne’e se bele hili mos asosiasaun jornalista tolu ne’e iha laran, mai fali ne’e governu sei la tama iha laran, governu sei reforsa de’it ho finaseiru,” dehan Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) Expedito Loro Dias Ximenes, ba jornalista sira iha Balibo Vila, kinta 16/10.
Maibé komemorasaun loron Nasionál Liberdade Imprensa da-tolu no komemora tinan 50 ano Balibo Five ne’e, asosiasaun jornalista sira hetan komvite hodi partisipa bá komemorasaun loron nasionál liberdade imprensa.
“Agora sei maka toma konta atu komvida media ne’e Konsellu Imprensa, SEKOMS toma responsablidade bá entidades Governu ho entidade estadu nian, atu komvida media jornalista sira bá husu CI sira maka organiza buat sira ne’e,” nia dehan.
Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál haktuir, loos ne’e halo hanesan tinan uluk ne’e, asosiasaun sira hanesan AJTL, TLPU, no UPJTL ténke iha tempu hodi ko’alia kona-bá dezemvolvimentu média. Maibé horseik ne’e fó deit nain tolu mas ida ne’e mos reprezentante ona jornalista sira.
Tanba komvite ne’ebé media sira hetan la’os hanesan bainka tanba Governu selu ona osan perdiem ba jornalista sira, ne’ebé goverenu sente ida ne’e atividade jornalista sira nian.
Iha fatin hanesan Prezidente Konsellu Imprensa Timor-Leste (KI-TL), Antonio M.D.C Moniz Mali, hatete, Asosiasaun Jornalista sira ne’ebe maka sente nain ba komemora loron Nasionál Liberdade Imprensa no mos Balibo Five ida ne’e la hetan oportunidade atu partesipa, asosiasaun jornalista sira iha direitu atu halo kritika, tanba asosiasaun jornalista sira mos hakarak kontribui ba iha komemorasaun loron refere.
Tanba ema hotu hatene katak trajedia Balibo Five ne’e, hanesan abut ida, inspirasaun ida ba jornalista hotu-hotu atu aten brani hodi haklaken lia loos, maske iha difikuldade, iha susar nia laran, iha perigu nia laran to’o lakon nia vida. Tanba ne’e Konsellu Imprensa komprende asosiasaun jornalista sira triste tanba la hola parte iha komemorasaun Balibo Five ida ne’e.
“Entaun ha’u hanesan prezidente Konsellu Imprensa, hau komprende ita boot sira balun kecewa, tanba la hola parte iha komemorasaun ida ne’e hanesan partisipante ne’ebe maka hakarak kontribui buat ruma, maibé ha’u hakarak hatete ba ita boot sira komemorasaun ida ne’e, servisu hamutuk entre Konsellu Imprensa ho SEKOMS, entaun ami fahe servisu,” nia subliña.
Maibé iha preparasaun ne’e iha duni kordenasaun ho asosiasaun jornalista no media sira, asosiasaun sira mos hetan prosaun hotu atu partesipa iha komemorasaun ida ne’e, liuhusi asaun solidariedade, ne’ebe loloos ohin hahú husi tuku 7:00 am to’o tuku 9:00 am, asaun ne’e halo husi asosiasaun jornalista sira, ida ne’e planu ne’ebe maka iha ona ajenda maibé laiha implementasaun.
“Maibé ninia implementasaun tanba sa maka la akontese, ida ne’e fora husi ha’u nian kontrolu, tanba ami deside sasan ne’e iha nivel politiku nia, ezekusaun nia, implementasaun ne’e parte Ezekutivu no Komisaun organizador maka organiza buat ne’e. Mas dala ida tan, ha’u simu ita boot nia kritika, ita boot sira iha duni direitu no razaun duni para atu kritika, tanba buat ne’ebe ita planu lala’o tuir buat ne’ebe iha,” nia afirma.
Asosiasaun jornalista sira ne’ebe maka la envolve iha komemorasaun loron nasionál liberdade imprensa ida ne’e no iha kalan reflesaun Nasionál fó limitasun ba jornalista sira atu ko’alia ida ne’e Konsellu Imprensa Timor-Leste rekoñese failansu sira ne’ebe maka iha. “Hau rekoñese ida ne’e failansu ida, hau prontu simu todan ida ne’e”.
Nia haktuir atu envolve asosiasaun jornalista sira iha atividade komemorasaun Balibo Five ne’e Konsellu Imprensa hakarak, tanba hanesan prezidente Konsellu Imprensa ho reprezentante jornalista ho media nain sempre hato’o asuntu ne’e iha enkontru no plenaria Konsellu Imprensa, maibé nia pratika iha tereinu maka oin seluk fali.
“Envolvimentu ne’e ami hakarak involve ema hotu, maibé ha’u hanoin ida ne’e kestaun iha kordenasaun deit, ha’u hanesan prezidente Konsellu Imprensa ho imi nia reprezentante jornalista media nia, ami mos justru, rona imi nia lian katak tenke involve asosiasaun jornalista sira iha atividade ida hanesan ne’e, entaun iha enkontru no plenaria ami hato’o tenke envolve asosiasaun jornalista, ne’e maka Konsellu Imprensa enkontru dala rua ka tolu ho asosiasaun sira maibé nia implementasaun iha tereinu maka oin seluk fali,” nia konklui.
