Reportajen David da Costa
Motorista transporte públiku sira ameasa sei halo asaun pasífiku hasoru Diresaun Nasional Transportes Terrestres (DNTT), karik instituisaun ne’e la fó solusaun ba problema sira ne’ebé sira hasoru relasiona ho aplikasaun taxa administrativa foun ba setór transportes.
Segundu porta vos motorista, Agostinho Pereira, hatete, sira nia parte submete ona karta ba DNTT, karik la iha solusaun ba sira nia problema ne’ebe maka sira hasoru, sira sei halo asaun pasifiku hasoru governu.
“Ami sei halo asaun pasifiku ida hasoru DNTT, hodi haree fila ba lei 17/2026, kona-ba aplikasaun taxa administrativa foun transporte sira nian ne’e,” dehan Porta vos II, transporte Agostinho Pereira, liu husi konferensia imprensa iha Terminal Bekora, kinta 18/06.
Mortorista sira mos hato’o ona karta koiñesimentu ba Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL), nune’e bainhira karta ne’e hetan ona aprovoasaun sira sei hahú asaun pasifiku.
“Ami nia planu sei halo asaun pasifiku iha loron 22 fulan juñu ne’e. Maibé ami sei hein karta aprovasaun husi PNTL,” nia afirma.
Maibé loloos ne’e DNTT atu hadia uluk sistema atendimentu ne’e, no presiza haree mos ba rendimentu povu aileba sira nian maka bele hasa’e taxa ba transporte Públiku sira. Maibé kona-ba tarifa ne’e motorista sira kontinua mantein ho tarifa ne’ebe mak antes ne’e DNTT fó hasai ona.
“Ami tuir nafatin regra ne’ebe mak DNTT hasai ona Katak diresaun Dili hera kada ema $0.50 sentavus. Se ami hasa’e liu fali ida ne’e entaun kontra ona regra,” nia subliña.
Iha fatin hanesan, primeiru porta vos motorista, Valentino Ximenes, hatete, sira prekupa tebes ba DNTT ne’ebe maka hasa’e taxa ba transporte Públiku sira. Aumentu taxa ne’e sira konsidera boot loos no impaktu ba redimentu ekonomia.
“Aumentu taxa ne’e ami konsidera aas tebes, tanba maioria sidadaun sira, liuliu motorista transporte públiku hanesan, Taxi, Mikrolet no Proprietáriú viaturas privadu sira ne’ebe enfrenta difikuldade ekonomia povu nian,”nia dehan.
Tanba ne’e husu ba DNTT atu fó klarifikasaun ba públiku kona-ba razaun aumentu taxa inspesaun no lisensa ba transporte públiku no privadu sira. Tanba haree fila-fali valor taxa sira, la atu tuir realidade ekonomiku povu nian.
Motorista sira mos husu ba DNTT atu halo sosializasaun ba dekretu lei nú 17/2026 de 6 de Maio, ba taxa devidas por atos servisu da administrasaun Públiku nian.
Nia esplika, tanba implementasaun taxa ne’ebe maka governu governu implementa ne’e boot tebes, halo povu kiik sente todan tebes, tanba laiha rendimentu sufisiente ba moris loro-loron.
“Bainhira ami nia prekupasaun refere laiha resposta ruma maka ami motorista mikrolet sira sei halo greve no asaun pasifiku hasoru DNTT,” nia dehan.
Motorista sira mos fiar katak, DNTT bele loke espasu diálogu ho motorista sira hotu no parte interessada sira atu buka solusaun ne’ebe diak ba motorista sira ne’ebe hasoru.
Alende ne’e mos husu mos ba DNTT no Polikia tranjitu, ne’ebe hala’o servisu iha terminal bekora atu tau atensaun ba kareta privadu sira ne’ebe tula pasazeiros diresaun Dili -Hera, metinaro nian.
Tanba ne’e, Tuir lolos mikrolet sira ne’ebe halai diresaun Dili Hera, metinaro mak bele tula pasazerus sira ne’e, maibé karte provadu sira mos tula hotu fali pasazerus sira ne’e.
Nune’e mos husu ba guverno atu hare fila-fali politika kona-ba prezu kombustível ne’ebe mak sa’e maka’as tanba ida ne’e mos afeita ba ekonomia motorista sira.
Porta vos motorista ne’e mos apela ba motorista sira hotu-hotu atu apoiu malu hodi buka solusaun ba problema ne’ebe maka motorista sira agora hasoru ne’e.
