Home Notisia Mina Karun no Taxa Sa’e Tan: Motorista no Povu Ki’ik Mak Hetan...

Mina Karun no Taxa Sa’e Tan: Motorista no Povu Ki’ik Mak Hetan Impaktu Boot

131
0
Diretór Ezekutivu Asosiasaun HAK, Feliciano da Costa Araújo, (Foto-David).

Reportajen David da Costa

Asosiasaun Hak hato’o preokupasaun kona-ba desizaun Governu liu husi Diresaun Nasionál Transportes Terestres (DNTT) ne’ebe hasa’e taxa administrative foun ba servisu transporte, tanba medida ne’e bele aumenta tan kustu moris no fó impaktu boot ba motorista sira, operadór transporte públiku no komunidade ki’ik sira ne’ebe durante ne’e hasoru difikuldade ekonomia.

Diretór Ezekutivu Asosiasaun HAK, Feliciano da Costa Araújo, hatete, iha lei nú.17/2026 kona-ba taxa administrative foun ne’ebe aumentu taxa ne’e fó impaktu boot liu ba motorista táxi, mikrolete, angguna no transportadór sira iha área rurál, tanba maioria sira nia rendimentu limitadu no tenke suporta mos gastu manutensaun karreta, folin mina no nesesidade família nian.

“Ita la regula mina folin, mina folin karun. Ita nia kondutor taxi, mikroleta, Angunan movimentu foho nian, maluk sira ne’ebe raut rai henek kuitadu loos, ne’e sira atu hetan rendimentu halo nusa. Seidauk tan ezijensia família uma laran, lia ninian, oan sira ba eskola,” dehan, Diretór Ezekutivu Asosiasaun HAK, Feliciano ba Jornalsita sira iha farol, kinta 18/06.

Nia esplika, Gvernu tenke halo estudu kle’an no avalia fila polítika aumentu taxa servisu husi DNTT, tanba medida ne’e bele aumenta tan karga ekonomia ba motorista no komunidade sira ne’ebe depende ba transporte públiku hodi sustenta moris lorloron.

Maibé Governu iha direitu atu implementa polítika no programa sira hodi aumenta reseita Estadu, liu-liu iha situasaun ne’ebe rendimentu husi fundu mina la hanesan ona tempu uluk. Maibé, nia husu atu polítika poupansa no aumentu taxa sira tenke akompaña ho servisu públiku ne’ebe di’ak no efisiente ba sidadaun sira.

Durante ne’e komunidade barak sei hasoru difikuldade bainhira trata dokumentu transporte nian tanba prosesu ne’ebe lori tempu naruk, atendimentu menus satisfatóriu no aplikasaun multa sira ne’ebe dala ruma konsidera hanesan karga adisionál ba motorista sira.

Tanba ne’e, antes Governu atu foti desizaun ne’ebe bele fó impaktu diretu ba moris povu nian, importante atu halo konsultasaun no estudu viabilidade hodi garante katak medida ne’e la aumenta tan difikuldade ekonomia ba komunidade, partikularmente ba sira ne’ebe depende ba setor transporte atu buka rendimentu.

EUTL Konsidera Laiha Nesesidade Hasa’e Taxa Administrativa Foun Ba Transporte Sira

Portavos Estudante Universitario Timor-Leste (EUTL), Natalizio Nunes Martins, hatete, relasiona ho dekretu lei numeru 17/2026 iha loron 06 Maio kona-ba aplikasaun taxa administrativa foun ba transporte sira ne’ebe konsidera liu ona inspesaun, sei hamosu sofrimentu boot ba povu sira.

“Relasiona ho hasa’e taxa ka tarifariu ne’ebe maka sai ona preokupasaun publiku, kona-ba hasa’e taxa ne’e fó sofrimentu ba povo no fó prezuizu ba povu ne’ebe la iha kapital por rendimento lor-loron,” Dehan Natalizio.

Tanba ne’e, EUTL observa katak, la iha nesesidade atu hasa’e taxa tuir dekretu lei antes ne’ebe maka iha ona, la iha nesesidade tanba povu la iha kapital lor-loron ne’ebe maka povu bele hetan, no mos falta kampu traballu ne’ebe maka atu selu taxa ho montante ne’ebe boot.

Ho ida ne’e EUTL iha ona enkontru no mos mobilizasaun hamutuk ho Motorista no kondutor sira diresaun mikrolete sira ne’e iha ona enkotru nia laran iha tempu badak sei toka mos ba asuntu taxa ne’ebe maka sa’e maka’as 

Portavos ne’e mos la diskorda ho razaun fundamentu husi Diresaun Nasional Transporte no Terestre ne’ebe maka deklara katak razaun hasa’e taxa ne’e tanba sidadaun sira ne’ebe dokumentus liu ona inspesaun renova tarde.

Ho nune’e sira konsidera ida ne’e hanesan deklarasaun infantil,tanba sidadaun sira ne’ebe maka halo pagamentu tarde, dekretu lei antes ne’e iha ona Diploma Ministeriál No.6/2010, Taxa Administrativa no Servisu DNTT nian; kondisaun legais ne’ebe maka atu regula sidadaun sira la presija kria tan dekretu lei foun 

Entertantu, tuir dokumentu ne’ebe Neon Metin asesu iha lei nú.17/2026 kona-ba taxa administrativa ba tipu matrikula 30 definitiva ba automovel pezadu no reboke sei aplika tarifa   $30, ba automovel lojeiru $30, motosiklu $20, veikulu agrikola $30 no veikulu motor $30

Tipu materikula $20 provizorio,ba automovel pezadu no reboke sei aplika tarifa $20, ba automovel lojeiru $20, motosiklu $15, veikulu agrikola $20, no veikulu motor $20

Iha fali tipu alterasaun matrikula ba automovel pezadu ho reboke sei aplika tarifa $30, ba automovel lojeiru $30, motosiklu $20, veikulu agrikola $30, no veikulu motor $30

Tipu sertifikadu 14 matrikula veikulus (DSPLOV) ba automovel pezadu ho reboke sei aplika tarifa $14, ba automovel lojeiru $14, motosiklu$14, veikulu agrikola $14 no veikulu motór$14

Iha tipu matrikula espesíal ho letra tolu no algarismu haat hamutuk $500, iha fali letra tolu no algarismu tolu hamutuk $750, maibé ba xapa matrikula espesíal ho letra rua no algarismu rua hamutuk $1000

Iha tipu troka naran no xapa matrikula lakon sei selu $28 ba automove pezadu ho reboke,ba automovel lojeiru selu $28, motosiklu $28, veikulu agrikola $28, no veikulu motor $28.

Ho tipu rejistu faktu referente ba automovel pezadu ho reboke sei selu $10,50 ba automovel lujeiru $10,50, veikulu agrikola $10,50 no veikulu motór $10,50

Rejistu foun ba automovel prioridade sira hanesan automovel pezadu ho reboke sei selu $88, ba automovel lujeiru $53, motosiklu $25, veikulu agrikola $84, no veikulu motor $42

Iha tipu aliedade anula sirkulasaun, ba automovel pezadu ho reboke sei selu $44, ba automovel lujeirus $26,50, motosiklu 12,50, veikulu agrikola $42, no veikulu motór $28

Tipu substituisaun titulu prioridade duplikat ba automovel pezadu ho reboke sei selu tarifa $28, ba automovel lojeiru $24,50, motosiklu $17,50, veikulu agrikola $28, no veikulu motór $28

Tipu substituisaun ba automovel provizorio ba automovel pezadu ho reboke $44, ba automovel lujeiru 26,50, motosiklu $12,50, veikulu agrikola $42, no veikulu motor $14

Tipu inspesaun matrikula foun, ba automovel pezadu ho reboke sei selu $42, ba automovel lojeirus $21, motosiklu $14, veíkulu agrikola $28, no veíkulu motór $28.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here