Home Notisia Uma Kain 60 Sei Hela Iha Centru Evakuasaun 4 Setembro Balide Tanba...

Uma Kain 60 Sei Hela Iha Centru Evakuasaun 4 Setembro Balide Tanba Uma Sedauk Hadia

1614
0
centro evakuasaun eskola 4 de Setembro Balide. [Foto: Joselina | 17.05.2021]

Reportajen Joselina dos Santos, Joanina Casemiro

Dezastre natural ne’ebe akontese iha loron 4 Abril, hamosu inundasaun boot, afeta ba populasaun barak nia moris, liu-liu iha kapital Dili tenke evakua-an ba centru evakuasaun iha Dili laran, balun la konsege salva sira nia sasan, balun lakon vida no uma hetan estragus.

Neon Metin halo visita ba centru evakuasaun eskola 4 de Septembro Balide, hodi hare besik komunidade afetadu sira ne’ebe to’o ohin loron sedauk fila ba sira nia hela fatin. Fulan ida liu ona, kontinua hela iha fatin evakuasaun, nahe deit kulusaun mihis iha rai, toba hamutuk ho grupu boot, iha labarik, ema boot, ferik, katuas no inan isin rua sira.

Neon Metin dadalia ho Terezinha dos Santos ne’ebe fulan ida liu ona nafatin hela iha centro evakuasaun, tanba nia uma iha aldeia Alto Balide, suku Mascarinha, postu administrative Vera-Cruz, municipio Dili, ninia uma rai monu hodi estraga nia uma no taka uma kain 10 nia uma.

“Ha’u sente triste tebes tanba sasan uma laran nunka salva no la aproveita, tanba akontesimentu dezastre naturais ne’e halo rai monu no mota tun mai ne’e tarutu hanesan aviaun, entaun ami lansung halai sai de’it la foti bu’at ida. Ami haruka labarik kiik sira halai uluk, mak ami foin halai tuir,” dehan Terezinha ho matan wen  ba Neon Metin iha 04 de Setembro 17/05.

Terezinha husu ba govenu fo apoiu netik sasan hanesan kaleng, simenti ka sasan halo uma nian, nune’e bele hadi’a fila fali sira nia fatin, hodi sira ida-idak fila fali ba sira nia horik fatin.

“Governu tenki deside fatin atu nune’e ami fila lalais ba ami nia fatin, tanba fulan ida ho balun ona ami iha fatin ne’e, sa tan ha’u isin rua, besik partus ona oinsa ami bele haree labarik sira iha fatin hanesan ne’e,” tenik Terezinha.

Iha Fatin hanesan Koordenadora Francisca da Silva Konfesa ba Neon Metin  katak komunidade sira ne’ebé evakua iha centro evakuasaun 04 de Setembru ne’e hamutuk uma kain 60, inan isin rua nain 4, inan partus nain ida no ema ho difisiensia nain 2 bin alin.

“Inundasaun  iha loron 4 Abril ne’e,  husi parte seguransa sivil no mombeirrus mak mai vizita ami entaun familia sira balun hili hakarak fila ba uma, maibe familia sira ne’ebe  mak uma hetan estragus no ami iha ne’e maioria hela iha rai lolon, ami atu fila ba uma maibe bee moos laiha tanba sanyo bee ne’ebe ami uza, mota lori hotu,” nia dehan.

Xefi Aldeia 01 Alto Balide, Maria J.D.da Costa haktuir komunidade sira ne’ebe evakua iha centru evakuasaun 04 de Setembru maioria inpaktu husi  inundasaun ne’ebe mak afeta ba sira nia uma, tanba ne’e parte husi autoridade lokal fo avizu katak,  sira ne’ebe hetan dezastre todan mantein nafatin iha fatin ne’e tanba sira nia uma rai taka hotu.

Nu’dar Xefe Aldeia husu ba governu, karik bele tun direita haree komunidade afetadu sira ne’ebe mak nia hela fatin labele duni sira atu hela, tanba  komunidade sira nia uma ne’e rai taka no agora governu seidauk mai haree.  Tanba komunidade sira hein atu ba fulan rua ona maibe komunidade sira nafatin seidauk fila ba sira nia uma.

Iha fatin la hanesan Neon Metin halo konfirmasa ho Sekretaru Estadu Protesaun Sivil (SEPS) Eng. Joaquim Jose Gusmao dos Reis Martins konaba bainhira mak implementa faze rekuperasaun, hodi hadia uma sira ne’ebe hetan estragus? Ba Neon Metin Sekretariu Estadu Joaquim afirma katak agora tama ona iha faze rekuperasaun, fahe ona material konstrusaun ba maluk afetadu sira, liu-liu ba ema sira ne’ebe uma aat total.

“Ita komesa uluk iha Dili tanba Dili mak boot liu, komesa ona iha Bemori, ba uma 3 ne’ebe aat total no kontinua ba uma 18 ne’ebe aat kamaan no total hamutuk 21”, dehan Sekretariu Estadu bainhira intrega lona ba komunidade iha Maslidun Tasi Tolu, 14/05.

Dadus ne’ebe SEPS akumula liu hosi asesmentu ne’ebe halao hosi parseiru sira rekolla hamutuk uma ne’ebe hetan estragus 17 mill resin maibe fahe ba kategoria tolu mak aat kmaan, naton no aat total.

Tuir dadus ikus ne’ebe konfirmadu konaba ema lakon ho mate iha inundasaun hamutuk 41, ne’e katak mate 32 no lakon to’o ohin loron nain sia (9)

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here