Home Memoria Lucia Sasin Moris Bainhira Tropas Indonesia Oho Jornalista Nain 5 Iha Balibo

Lucia Sasin Moris Bainhira Tropas Indonesia Oho Jornalista Nain 5 Iha Balibo

2036
0
Lucia Pina nudar sasin moris ba jornalista nain lima "Balibo Five" ne'ebe mak hetan oho hosi tropas Indonesia. [Foto: Santina Lucia da Costa | 19.10.2019]

Reportazen Santina Lucia da Costa

Editor Zevonia Vieira 

Momentu ne’e military oho uluk mak hau nia tiu ho avo feto iha Koba, oho hotu tiha sira tama to Balibo, hodi oho jornalista sira iha Balibo tenik sasin Lucia ba jornalista sira”. Lucia

 Masakre Balibo ne’ebe akontese iha loron 16 Outubro 1975, hamosu kanek iha povu maubere nia fuan, tanba iha tempu ne’eba military Indonesia komesa tama mai Timor hodi invade rai doben ida ne’e.

Iha loron komemorasaun loron Balibo Five ba dala 44, ne’ebe hamate jornalista nain 5 hosi Australia no Nova Zelandia, Konselho Imprensa, asosiasaun jornalista hamutuk iha Balibo hodi halo reflekasaun ba masakre refere.

Iha sesaun refleksaun sasin ba tragedia ne’ebe akontese, eis-administradora, iha postu administrador Balibo, Lucia Pina haklaken istoria funu ne’ebe mak akontese iha tinan 44 liu ba, tanba nia mos sai sasin ba jornalista nain liman ne’ebe mak hetan oho hosi military Indonesia iha Balibo.

Tuir Lucia nia istoria katak iha fulan Septembru kareta Unimok ida sai hosi Balibo ba Boborano, hodi ba foti sira iha fronteira iha Koba, iha loron ne’e Unimok ba foti sira nia familia no sira seluk, ne’ebe sei hela iha Koba, no sira sai hosi Tunu Bibi.

Iha tempu ne’eba, Lucia sira hare hetan jornalista nain lima ne’e, ne’ebe lao hamutuk ho Dr. Jose Ramos Horta. Sira para no koalia ba Lucia nia aman, situasaun tempu ne’eba la dun diak no sente tauk, sira la kleur hodi koalia ba malu. Momentu lori ami mai Dili to’o iha Maubara, Unimok labele fila mai Balibo, tanba ema tama ona iha Batugede. Momentu ne’e military oho uluk mak hau nia tiu ho avo feto iha Koba, oho hotu tiha sira tama to Balibo, hodi oho jornalista sira iha Balibo tenik sasin Lucia ba jornalista sira.

Lucia hatutan memoria ne’ebe nakonu ho tristeza katak iha tempu ne’ebe Lucia nia bin sira, prima ho nia oan sira ema kaer sira, tanba momentu ne’eba military Indonesia nakonu ona iha Balibo, jornalista sira mos ema kaer no oho ona, no lori sira nia mate isin ba Indonesia.

Ho istoria ne’ebe mak Lucia hatoo ba jornalista iha loron Balibo Five, Lucia hateten katak, ohin loron importante ba nasaun murak ida ne’e, tanba jornalista nain lima ne’ebe hakotu sira nia vida, ho aten brani hatoo reportazen ba mundu katak Indonesia invade ona Timor-Leste no povu barak mak tenke mate.

Lucia rekomenda ba jornalista sira, liu-liu Balibo oan sira ne’ebe halo knaar nudar jornalista, atu labele halo entrevista deit iha Dili, tenke tun ba area rural sira, hodi bele hetan informasaun sira seluk

“Dalaruma ami haree informasaun nasional nian maka funan-funan no rebo-rebo, mais iha kraik nian ita boot sira nunka to’o”, deklara Lucia.

Lucia hatoo ba jornalista sira mos katak, sai jornalista tenke kobre mos informasuan sira iha area rural, hodi hare direita povu sira nia moris, laos mai hatudu deit Balibo nia furak, “Ita nia nain ulu sira tenke hare situasaun iha area rural, hodi hasai povu sira hosi mukit no kiak. Ita ukun-an tinan 44 ona, maibé povu sei moris iha mukit no kiak nia laran, bainhira mak atu hadia, ita hakilar osan barak, maibé ita lahatene osan ne’e tama iha ne’ebé”.

Lucia mos hatoo katak komunidade Balibo hakarak iha monumentu ida ba maluk jornalista nain lima, tenke harii iha fatin ne’ebe mak tropas Indonesia sira sunu sira

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here