Home Notisia Projetu Lei Defamasaun, KI: Viola KDRTL, Lei KOMSOS no Prinsipiu Internasional Sira

Projetu Lei Defamasaun, KI: Viola KDRTL, Lei KOMSOS no Prinsipiu Internasional Sira

1621
0
Konsellu Imprensa halo konferensia imprensa. [Foto: Alan Smile | 09.06.2020]

Reportazen Zevonia Vieira

Relasiona ho Ministeriu Justisa ne’ebe iha inisiativa no tentative halo esbosu ba projetu Lei Defamasaun, hodi kriminaliza defamasaun tuir kodigu penal, liu hosi konferensia imprensa, Prezidente Konsellu Imprensa ho konsellor sira la konkorda ho esbosu nee.

Prezidente Konsellu Imprensa (KI), Virgilio Guterres hateten Konsellu Imprensa (KI) hanesan instituisaun ne’ebe mosu atu halo promosaun ba liberdade imprensa no espresaun, iha responsabilidade no fundamentu forte ho reasaun ida ne’e. Konsellu Imprensa  konsidera katak esbosu projetu Lei ida ne’e, hanesan atake ida ba liberade espresaun no imprensa, tanba buka atu penaliza ou kriminaliza sidadaun ne’ebe hatoo sira nia espresaun kritika hasoru governante sira.

Prezidente KI fo hanoin katak alende projetu Lei nee atake Liberdade espresaun, projetu Lei ne mos kontra espritu Konstituisaun RDTL, tanba Konstituisaun artigu 1 hateten kedas Estadu Timor nudar Estadu de Direitu Demokratiku, Estadu ne’ebe iha direitu no iha demokrasia.

Direitu katak Lei rekonnese sidadaun hotu nia direitu, iha tratamentu ne’ebe justu no demokrasia katak sidadaun hotu iha direitu, atu hatoo opiniaun ho meuis saida deit, ba asumtu ne’ebe relasiona ho ninian moris.

“Kontra Konstituisaun tanba ita nia artigu 9 iha Konstituisaun hateten ordem juridika Timor-Leste adopta prinsipiu direitu internasional jeral ou komum, katak ita laos ratifika deit ka rekonnese deit prinsipiu konvensaun sira ne’ebe ratifika ona, tuir rezolusaun parlamentu nian no.3/2003, 22 Julhu, ratifika paktu internasional konaba direitu politiku no sivil, maibe ita adopta mos prinsipiu sira ne’e hanesan ordem juridiku interna nian, katak ita bele aplika hanesan Lei, kuandu paktu sira ne’e hetan rafitikasaun ona hosi orgaun soberanu sira. Ho espiritu ida ne’e tuir KI nia hanoin katak tentativa ne’ebe Ministeriu Justisa foti, kontra ita nia Konstituisaun no prinsipiu internasional sira ne’ebe Timor-Leste hanesan membru komunidade internasional iha obrigasaun atu kumpri no halo tuir”, hateten Virgilio Guterres iha salaun KI, 09/06.

Virgilio realsa Konsellu Imprensa halo reasaun hasoru objetivu hosi inisitiva ne’ebe mak hosi Ministeriu Justisa, tanba to’o agora publiku la hatene objetivu hosi atu kirminaliza defamasaun.

“Iha fulan rua kotuk liuba,  Konsellu Imprensa akompanha katak ita nia nain ulun sira hatoo preokupasaun hanesan Prezidente da Republika, Ministeriu Publiku no SECOMS hatoo konaba fake news iha rede sosial. Tuir KI nia hanoin media sosial nudar mundu seluk (dunia maya), entaun ita presiza Lei seluk, laos ho kriminalizasaun defamasaun, tanba Lei ne’e relasiona ho mundu cibernetiku, entaun governu loloos nee tau atensaun hodi investe, serbisu hamutuk ho Ministeriu Publiku no Ministeriu sira seluk, atu elabora Lei konaba krimi cibernetiku nian, tanba liu hosi ne’eba mak ita bele uza, ita bele hare ema sira ne’ebe halo deskursu odiu, uza cibernetiku atu halo kabarmentu kapital, halo trafiku umanu, pornografia sira ne’e ho Lei cibernetika laos ho kriminaliza defamasaun”, hateten Virgilio

Konsellu Imprensa preokupa tanba inisiativa atu halo alterasaun ba Lei importante ida hanesan ne’e mosu iha situasaun bainhira publiku sei konsentra hela iha estadu emerjensia.

Ba jornalista sira Prezidente Konsellu Imprensa hateten katak Konsellu Imprensa nia pozisaun ba kriminalizasaun defamasaun mak não no nunca.

Bainhira Neon Metin halo konfirmasaun esbosu Lei Defamasaun sei implika no fo impaktu ba Lei Komunikasaun Sosial (KOMSOS)?

Ba Neon Metin Presidente KI hatan katak Konsellu Imprensa identifika katak prosesu ne’e fo violasaun barak iha artigu Lei Komuikasaun Sosial ne’ebe define klaru katak, Konsellu Imprensa nia pozisaun ba kualker Lei ne’ebe implika ba Liberdade imprensa no espresaun ou asesu ba informasaun KI tenke hetan komunikasaun ba ninia parasel.

Virgilio hateten alende iha kodigu sivil nian hateten klaru konaba defamasaun no iha Lei Komunikasaun hateten klaru ona konaba direitu de resposta. Ba ema sira ne’ebe sente prejudikadu ho informasaun ruma ka nutisia ruma, sira iha direitu atu hatoo keixa ba KI no iha direitu de resposta no multa ne klaru, ba orgaun komunikasaun sosial iha periodu determinadu la publika ka la hatun ema nia direitu de resposta, sei hetan multa hosi $2000 – $5000.

Konsellu Imprensa nia papel importante atu fo sansaun ba meius komunikasaun sosial sira ne’ebe la respeita direitu de resposta, KI iha responsabilidade atu promove, liu-liu parte sira ne’ebe hakarak halo mediasaun ba disputa sira ne’ebe mak iha.

Konsellu Imprensa indentifika katak Lei ne’e viola Konstituisaun no viola mos Lei Komunikasaun Sosial.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here