Home Justisa Lae Ba Kriminaliza Defamasaun, KI: Labele Iha Sidadaun Ida Tama Kadeia Tanba...

Lae Ba Kriminaliza Defamasaun, KI: Labele Iha Sidadaun Ida Tama Kadeia Tanba Deit Hanoin Diferente

1403
0
Prezidente Konsellu Imprensa, Virgilio Guterres. [Foto: Alan Smile | 10.06.2020]

Reportazen Zevonia Vieira

Timor-Leste hetan nia ukun rasik an, liu hosi prosesu naruk ne’ebe halao, liu hosi asaun oin-oin hosi ne’ebe halao hosi frente armadas, klandestina no diaspora sira ne’ebe uza sira nia espresaun hodi hakilar ba mundu katak violasaun direitus umanus akontese iha Timor-Leste.

Liu hosi konferensia imprensa, Konsellu Imprensa (KI) hatoo preokupasaun relasiona ho projetu Lei Defamasaun ne’ebe Ministeriu Justisa prepara atu kriminaliza defamasaun, tanba bele hamate Liberdade espresaun ema ida nian no Liberdade imprensa.

Prezidente Konsellu Imprensa, Virgiliu Guterres hateten iha preamblu Konstituisaun hateten klaru katak Konstituisaun ne’ebe membru asemblea Konstituiente 88 asina, reprezenta mos omenajen ida ba ita nia martires sira.

Virgilio dehan se Konstituisaun ne’e se ita halao didiak, hanesan meiu ida ba ita sira ne’ebe sei moris, atu fo omenajen ba martires sira ne’ebe mate ona.

“Ita nia restaurasaun independensia ne’ebe mosu iha 20 Maiu, ne’e hanesan espresaun ida as liu ba liberdade espresaun.  Independensia ida ne’e kompostu liu hosi Llberdade espresaun oin-oin. Sira iha ai-laran uza kilat, ita iha vila laran uza demonstrasaun, iha fatin seluk uza manisfestaun hodi hatoo espresaun no barak mak simu konsekuensia todan”, hateten Virgilio Guterres iha salaun KI, 09/06.

Virgilio hateten ohin loron buka dignifika ema sira ne’e, tanba sira hetan tratamentu ne’ebe injustu, sira hetan defamasaun hosi military Indonesia no hetan insultu. Ho ida ne’e husu ba governante sira, atu garante, buka Lei ruma ne’ebe mosu atu regula no garante liberdade sidadaun sira nian, atu nune’e iha Timor-Leste ne’ebe independente, labele tan iha sidadaun Timor ida, tama kadeia tanba deit nia hanoin diferente.

Preokupasaun hosi publiku mos hateten katak liberdade espresaun no liberdade imprensa laos liberdade atu defama ema ka tolok ema, entaun xave ne’e iha edukasaun. Se iha uma oan sira tolok hela deit, ne’e tanba inan aman sira mak la hanorin, se iha estadu ida, mak sidadaun balun koalia tolok malu, ne’e katak investimentu ba edukasaun ne’e menus.

“Ida ne’e responsabilidade ita hotu nian, inklui responsabilidade partidu politiku sira, atu fo formasaun ba sira nia kuadru, atu nune’e sira iha kapasidade naton, hodi halo argumentasaun ba ema nia Kritika, laos ho kriminaliza defamasaun mak ita bele garante ema nia dignidade, maibe ho investimentu iha edukasaun mak halo ema iha konsiensia atu hatoo opiniaun ho responsavel ba ema seluk. Tempu atu bandu ema koalia ne’e hotu ona, agora tempu atu regula ema koalia respeita malu no regulamentu ne’ebe diak liu mak edukasaun no formasaun”, hateten Virgilio

Konsellu Imprensa husu ba instituisaun governu, sekarik iha inisiativa atu halo Lei, labele foti referensia hosi nasaun seluk ne’ebe nia Lei ultrapasadu tiha ona no la uza ona, hodi implementa fali iha Timor, tanba Lei sira hanesan ne’e ema la uza ona.

Prezidente KI fo hanoin fila fali bainhira loron 20 Maiu iha Tasi Tolu, Sekertariu Jeral Nasoen Unidas, Kofi Anan hateten Timor-Leste sai lilin ida ne’ebe fo naroman ba mundu tomak.

“Hau hanoin iha tempu agora ita kontinua sai lilin ne’ebe naroman ba mundu tomak, ita labele ba hamate fali lilin ne’e sai nakukun. Tanba ne’e mak padraun internasional sira, liu-liu komprimisiu internasional sira ne’ebe ita halo ona tenke kumpri, laos buka dalan atu hamate fali ka viola”, tenik Virgilio

Eis prizoneiru politika iha LP Cipinang, iha okupasaun Indonesia ne’e hateten mos katak ba ema sira ne’ebe lakohi ema kritika ka defama, pronto hela iha uma halo to’os, lalika halo politiku, lalika ba okupa kargu publiku sira ne’e, “maibe se ita tun kampanha koalia barak, promote buat barak ba povu, ita tenke responsabiliza kuandu tinan 5 ita la konsege priensia ita nia komprimisiu”

Eis jornalista senior ne’e mos apela ba lideransa politiku sira katak labele sukat sira nia dignidde ho ema ne’ebe koalia ne’e, “se ema ne’e falta edukasaun entaun hau nia dignidade mos labele sukat ho ema ne’e”.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here