
Reportajen Agustinha, Umbelina no Gil
Moris kiak no mukit, dook husi sidade, susar atu asesu buat hotu, halo Natalia da Silva moris ho defisiénsia fíziku, halo nia vulneravel liután tanba susar atu asesu bee moos besik nia uma.
Tinan 3 ona, Natalia tenke survive hodi buka bee moos ba nia moris lor-loron, hodi hemu no tein, maske moris kiak, maibe moris ijiene nu’udar direitu ida ne’ebe ema hotu iha, atu dook husi moris diária ka moras kulit, dalan diak mak tenke konsumu bee moos.
Maibe atu konsume bee moos, Natalia tenke lao dook hodi kuru bee moos, nia esperiénsia ne’e hateten ba Neon Metin iha Aldeia Lakulo, Suku Dato, Munisípiu Liquiça.
“Nu’udar defisiente sente triste tebes, tanba ami la asesu bee-mos tinan tolu ona. Maski ha’u defisiente mos ha’u nafatin esforsu an, hodi ba buka bee atu ami bele han hemu, bee la iha, ami hola de’it profil ida $4.00, udan mai ami kontente, hodi nune’e ami bele tabun hamutuk udan been ba ami, hodi han hemu, karik tempu bailoro ami hola de’it bee”, dehan Natalia
Situasaun hanesan mai husi Judit dos Santos da Silva, ne’ebe hela mos iha aldea Lakulo, Judit tenke hasai $4.00 hodi sosa bee, maske bee ne’ebe nia sosa la to’o ba sira iha uma laran.
“Ami iha ne’e bee laiha hola de’it profil ida $4.00 maibé ami uja la to’o, tanba ami ho labarik uja hodi fase ropa, han hemu, profil ida uja lato’o loron tolu ou haat profil tolu, karik ema la lori bee mai, ami la’o ho distánsia ne’ebé dook tebes hodi ba buka bee-mos iha mota laran”, dehan Judit
Moris iha susar nia laran, tenke hasai osan hodi sosa bee moos, bainhira laiha osan Judit sira tenke moris jere koidadu bee ne’ebe iha, nune sira bele konsumu.
“Labarik atu ba eskola dadersan sei ba buka bee, dala ruma mos sira ba eskola tarde ho labarik barak oinsá atu jere osan, hodi hola bee hatama labarik sira ba eskola, fuan moras tebes”, tenik Judit.
Iha sorin Avelino da Costa Pereira hela iha area hanesan dehan, uluk bee iha maibé agora laiha tanba komunidade barak liu, fahe la to’o iha sira nia Aldeia, iha tempu sira osan laiha, la’o ho distánsia ne’ebe dook tebes, hodi ba kuru bee iha mota laran hodi han hemu, iha mota laran mos ema dada paralon hotu ba bee, antes sira ense masa ida ou rua, hein to’o kolen maibé sira nafatin pasénsia tanba sira presija duni bee.
“Senti laran triste tebes ho idade ida hanesan ami ne’e sei nafatin la’o hodi ba buka bee-mos ho distánsia ne’ebé mak dok tebes, maski ha’u ho ha’u nia kaben idade ba be-beik ona ami tenki esforsu an hodi buka bee atu nune’e ami bele uja ba han hemu. Ami nia oan sira iha maibé sira forma uma-kain hotu sira tenki husik hela ami hodi ba buka sira nia moris, sira hela hamutuk de’it ho ami oinsá sira atu hetan moris di’ak,” dehan Avelino da Costa Pereira ba Neon Metin iha Liquiça, Quarta 14/03.
Nia mensajen ba governu tau netik matan ba sira ferik ho katuas, atu nune’e labele halerik tan ona ba bee-mos, husu ho haraik an ba na’i-ulun sira.
Aldeia Lakulo, Suku Dato, Munisípiu Liquiça, la asesu bee-mos tinan tolu ona, nune’e karik tempu udan sira kontenti hodi bele konsumu udan-been ba han hemu, wainhira tempu bailoro, sira tenki sosa bee ho presu $4.00 dolar kada profil ida, sorti di’ak profil tolu $9.00








