Home Notisia Ministru Fidelis: Luta Kontra Korupsaun Nu’udar Instrumentu Haforsa kredibilidade Estadu

Ministru Fidelis: Luta Kontra Korupsaun Nu’udar Instrumentu Haforsa kredibilidade Estadu

304
0
Ministru Fidelis Magalhaes ho Komisariu CAC Sergio Hornay iha Loron Mundial Kombate Korupsaun 2020 (Foto: Adro Saretukau)

Reportajen Adroaldo ‘Saretukau’

Loron 9 fulan Dezembru tinan-tinan, mundu tomak selebra nu’udar Loron Mundial Internasional ba Kombate Korupsaun. Comissão Anti Corrupção (CAC), selebra loron refere liu hosi organiza semináriu ho tema “Hasa’e Koñesimentu Ajente Públiku Konabá Lei Medidas Prevensaun No Kombate Korrupsaun” iha Salaun Lalini Lariguto kuarta ne’e, iha Edifisiu CNE, Dili.

Iha diskursu Ministru Prezidénsia no Konsellu Ministru, Fidelis Leite Magalhães hateten intensifikasaun ba aktividade CAC nian ne’e importante iha nia misaun atu atua, hodi prevene no hapara aktu korupsaun iha nia forma oi-oin.

“Nasoens Unidas sempre fo hanoin mai ita tinan-tinan konabá dimensaun impaktu negativu oi-oin iha prátika korupsaun. Iha estimativu tinan kotuk kuaze millaun 2.6 mak ema na’ok liu hosi meiu korupsaun ne’ebé uza hodi selu hanesan subornu. Ida ne’e hatudu katak rekursu lubuk boot mak ema hasai hosi karteira investmentu públiku sira hanesan edukasaun, saúde, sosial no dezenvolvimentu en jeral hodi hatama fali ba edifísiu privadu sira,” hateten Ministru Fidelis iha Salaun Lalini, kuarta, 9/12.

Nia hatutan tanba ne’e ONU nota katak iha mundu tomak sidadaun país barak sai aat liu hosi partisipasaun ida ne’e. Hahú 2018 komisaun anti korupsaun iha país barak paralizadu iha ne’ebé aumenta ba deskonfiansa ba klase polítika país ida nian, deskonfiansa ba partidu polítika nian, ikus deskonfiansa ba demokrasia rasik.

“Tanba ne’e luta atu hakotu korupsaun mak tenki asume la’os hosi parte kriminal de’it la to’o, ita mos tenki kaer ba luta kontra korupsaun hanesan instrumentu ida ne’ebé mak atu haforsa kredibilidade estadu ni-nian, liu hosi partisipasaun voluntáriu sira,” dehan Fidelis.

Ministru Fidelis informa mos katak relatóriu Banku Mundial nian konabá Timor-Leste iha 2019 hateten katak korupsaun sai hanesan obstakulu boot ida ba atrasaun no dezenvolvimentu iha país ida ne’e, ne’ebé besik pursentu 44 hosi empreza sira ne’ebé mak ita nia estadu, sira hotu pernah sai vítima ba ejizénsia ba husu osan hodi selu asaun ruma (hetan soburnu).

Ikus nia  dezeja atu CAC kontinua luta nafatin atu halo nia funsaun ho di’ak no efikasia liu tan no atu bele sukat ho nia dezempeñu ne’ebé iha ona.

Iha fatin hanesan, Komisáriu Nasional Anti Korupsaun, Sérgio de J. F. da C. Hornai hateten, nasaun hotu selebra loron importante ida ne’e ho objetivu oinsá atu konsolida estadu hodi luta ba kombate korupsaun, liu-liu iha ita nia estadu ida ne’e.

Komisáriu Sérgio hateten CAC iha tinan ida ne’e buka esforsu maka’as atu bele prenxe no halo advokasia ba serimónia ida ne’e, liu hosi aktividade oi-oin, hahú hosi fulan janeiru to’o dezembru tinan ida ne’e.

“Ikus liu ita hahú esforsu maka’as oinsá mak ita bele komemora loron mundial ba anti korupsaun ida ne’e, atu bele husik hela vizaun boot ida, nu’udar memória institusional, atu bele hale’u ita nia projeksaun, vizasaun instituisaun CAC nian,” Komisáriu Sérgio hato’o.

Avaliasaun ho organizasaun Transparency Internasional fo sai katak, iha tinan 2019, Timor-Leste nia index korupsaun iha ranking 93 hosi nasaun 180. Ne’e signifika Timor-Leste sai nudar nasaun ida mak moos ka ladun iha korupsaun kompara ho nasaun sira seluk.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here