Home Notisia Cyber Law? JU,s: Tenke Asegura Asesu Internet Hodi Ezerse Ita nian...

Cyber Law? JU,s: Tenke Asegura Asesu Internet Hodi Ezerse Ita nian Direitu

251
0
Juridico Social Consultoria JU,s, Barbara Oliveira. [Foto: Copyright KI | 01.02.2021]

Reportazen Neon Metin

Implikasaun lei sibernetika ba espasu siviku, liberdade imprensa no liberdade espresaun iha Timor-Lest, relasiona ho esbosu lei sibernetiku ne’ebe governu elabora hela, Oxfam ho International Center For Non-Profit Law (ICNL), realiza webinar konaba benefisiu no risku sira hosi lei sibernetiku, orador hosi Juridico Social Consultoria JU,s, Barbara Oliveira ne’ebe hare hosi prespektiva juridiku nian, iha aprezentasaun Barbara hateten hahu diskusaun lei sibernetiku ne’e nudar diskusaun informative no edukativu.

“Lei evolui, ita nia moris mos evolui, bainhira ita hare ida ne’e, iha area direitus umanus mos iha rekonnesementu ba lei sira ne’ebe evolui. Ita tenke hare katak asesu ba internet, Nasoens Unidas rekonnese tiha ona katak hanesan garantia ona, atu ita goja direitu umanus sira seluk, tenke rekonnese uluk asesu ba internet nudar direitu no garantia ida, ho nune ita tenke kria mekanismu liberdade atu asesu online, ho nune’e ita mos tenke asegura katak asesu hosi internet mos sai instrumentu, atu ita ezerse ita nia direitu sira seluk”, hateten Barbara Oliveira, iha UN Kampaun 29/01.

Barbara dehan mundu iha internet laos kompletamente hanesan iha mundu real, maibe ita nia mundu mos bele aplika iha mundu virtual, “ita nia kodigu sivil aplika ba ita nia moris iha internet (sibernetiku), iha kodigu sivil aplika ba ita nia moris iha internet, ita nia kodigu penal atual mos aplika ida ne’e. Laiha lacuna total juridika, ita nia regras mos aplika ba iha internet. Ita tenke hanoin katak ita nia lezislasaun atual bele susar oituan atu aplika iha mundu sibernetiku nian, balun tenke adapta, balun tenke kria buat foun maibe labele haluha katak ita iha ona sistema ne’ebe relevante ba mundu internet nian”.

Tuir JU,s iha kestaun tolu tuir prespektiva juridika nian atu adapta lejislasaun kriminal nian (cybercrime) no prosesu kriminal asegura katak, ita sei nafatin kriminaliza konduta ne’ebe krimi tiha ona mesmu que halo liu hosi instrumentu sibernetiku nian, ezemplu ita iha krimi violasaun korespondensia (sosial media) entaun iha krimi konduta hahalok, ne’ebe ita nia kodigu penal kriminaliza tiha ona, maibe tenke adapta oituan bainhira nia akontese iha kontestu virtual.

“Lei laos deit krimi, konduta (hahalok) ne’ebe viola lei laos sempre krimi, lei laos automatika krimi. Tenke iha lei disiplinar no lei sivil. Hare hosi kontestu direitu umanus, Estadu bele deit kriminaliza konduta ne’ebe seriu los no laiha dalan seluk atu regula hahalok ne’eba duke dalan krimi”, dehan Barbara.

Barbara konklui katak lei sibernetika asuntu ida mak cybercrime, atu adapta lei prosesu kriminal hodi hatan ba realidade liu hosi virtual nian no area seluk ne’ebe laos krimi mak protesaun ba privasidade ka pesoal

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here