Home Saude Video Tiktok Viral, Pasiente COVID Hein Ambulansia Iha HNGV, FT: Hau Sente...

Video Tiktok Viral, Pasiente COVID Hein Ambulansia Iha HNGV, FT: Hau Sente Depresi no La Seguru

1094
0
sala isolamentu provisoriu iha HNGV. [Foto: copyright tiktok | 06.05.2021]

Reportazen Zevonia Vieira

Pasiente ida ho naran inisial FT (20) ne’ebe diagnostikadu COVID-19 iha loron 1 Maiu bainhira halo swab test.

Ba Neon Metin nia FT hahu haktuir nia testamunha bainhira ema tau nia iha sala provisoriu iha Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV) iha loron 1 Maiu.

“Hau nia video tiktok ne’ebe agora dadauk viral, bainhira ema tau hau iha fatin ne’ebe la serve, video ne’ebe agora viral ne’e halo dotora sira fo atensaun hotu mai hau”, dehan FT via telefone, 06/05.

Nia dehan kazu ne’e akontese iha loron 1 Maiu, hau nia alin papeira, nune hosi klinika Bebonuk halo rujukan ka despashu ba Hospital Guido Valadares para atu opera, maibe ema dehan fali nia pozitivu. Depois ida ne’e pae lori hotu ami ba halo swab, sira hotu negative no hau mesak deit mak pozitivu.

“Momentu ne’e hau husu, ita halo swab test rona rezultadu oras hira, depois maun ne’e hatan orsida mak hau telefone deit, rezultadu sai oras 1 no realidade sira telefone pae dehan hau pozitivu. Hau la sente sintomas, nune hau dehan ba sira, sei pozitivu hau bele hare nia rezultadu, maun ne’e hatan rezultadu ne’e iha Sistema laran, no hau husu tan hau bele hare sistema, maibe maun ne’e hatan sistema ne’e privasidade oituan, hau nian tansa mak iha privasidade fali”, hatutan FT

Nia hatutan momentu ne’e sira hatama hau iha fatin isolamentu besik parkiran Hospital Guido Valadares, pelumenus fatin ne’e sira hamoos tiha, kulusaun foer, rai foer, haris fatin bee laiha, iha laran odamatan barak, maibe hau labele loke sai ba liur, so ema hosi liur mak bele loke tama mai, “sira taka hau metin iha laran, fatin oxijeniu la dun iha, hau labele dada iis, sira dehan hein 15 minutus ambulansia mai tula, to’o oras tuku 8 kalan, hau komesa tauk no hau hakarak telefone pae, maibe batria hela 1% maibe to’o ikus batria mate tiha, sorte iha maun ida voluntariu disinfekta ne’e mak ajudafo power band  hau karega telefone no haruka pae sira mai mak loke fali odamatan”.

situasuan iha sala isolamentu provisoriu HNGV

Situasuan ne’e halo FT hetan depresaun boot liutan, tanba nia mesak, ho fatin ne’ebe la dun seguru no dook hosi familia, ba Neon Metin nia hateten, “hau nia imunidade tun tan deit, tanba depresaun ne’ebe hau iha”.

Nia haktuk seguransa sira mos husu tanba sa mak iha ne’e fali, no hau dehan sira haruka hau hein hosi oras tuku 2 meudia, maibe to’o tiha agora sira la mai foti hau.

FT triste liu bainhira ai-han ne’ebe nia simu, tanba hahan ne’e serve ba ema atu konsumu, “sira fo han hau etu matak, modo mutin uza kanoru ida (kanoru han nian) ho nan manu kiik oan, maibe hau la tau iha titktok, tanba hau laran moras los momentu ne’e, etu matak no ikan ne’e sira tau ben ba deit, sira fo han hau hanesan animal”.

Oras kontinua lao no komesa tuku 10.30 kalan, FT hasai video konaba fatin refere uza aplikasi tiktok, iha video ne’ebe Neon Metin asesu katak FT hatudu haris fatin sira, odamatan no kuartu ne’ebe nia hela ba, “kondisaun iha laran hatudu duni, fatin la moos ka la ijiene”.

“Hau halo tiha tiktok no hau share to’o oras 10.30 hau konfirma fali no sira hare fali hau nia tiktok, no Ministra Odete Freitas mak hare fali tiktok ne’e, mak nia foin haruka ambulansia mai tula fali hau. Depois ambulansia sira mai foti hau,  sei husu tan fali hau, o nia tiktok mak naran hanesan ne’e k? no hau dehan sira, “se hau mak la publika iha media sosial, entaun ita boot sira la mai ka? se hau la tau iha tiktok no imi hare ema babain, imi abandona deit, ema sira ne’ebe mai hosi foho ka la kaer telemovel, sira laiha familia iha Dili, imi atu husik nia iha laran deit”, tenik FT

Situasuan ne’e halo FT kontinua stress no halo nia la satisfas ho kondisaun ne’ebe nia infrenta. Ba  Neon Metin nia dehan, “hau sente depresaun fali mai hau, hau nia imunidade komesa tun tanba depresaun ne’ebe hau hasoru iha momentu ne’eba. Sira la fo asistensia ne’ebe diak ba pasiente, sira serbisu la professional no sira la fo seguransa ba feto no abandona deit. Se buat ruma akontese, ema oho ka perkosa hau, no hau mate iha laran paling sira dehan hau COVID ona. Hau insatisfas los, to’o agora sira bullying hau. Sira balun haruka hau hapus video hirak ne’e”, dehan FT

FT husu ba pesoal saude sira atu serbisu ho professional, no halo asistensia ne’ebe justu ba ema hotu, labele halo pasiente ida moris iha despresaun nia laran, “agora hau sente la seguru, iha depresaun nia laran”.

Iha isolamentu Fatuhada

Iha loron 6 Maiu TF kontinua hetan situasaun ne’ebe halo nia stress liutan, video ne’ebe Neon Metin asesu, ekipa saude koalia hela TF iha fatin isolamentu Fatuhada, hodi esplika atu muda sira nain 3 ba fatin seluk, maibe iha video ne’e TF ho emosaun hateten, “hau kumpri ona protokolu saude, hau iha ne’e loron 5 ona, sei hetan loron 5 hodi bele sai ba uma. Se hau sai hosi fatin ida ne’e, hau nia inan aman tenke mai foti hau iha ne’e”.

Ba problema ne’ebe pasiente TF hasoru, Neon Metin halo konfirmasaun ho Koordenador Jeral COVID-19, Dra. Odete Viegas liu hosi telefone hateten katak iha mekanismu balun utiliza iha HNGV, “keep hela pasiente hodi hare fatin atu bele muda. Muda ba fatin nebe maka ema barak, bele mos fo tan stress“.

Dra. Odete Viegas hatutan maibe situasaun sira ne’e Ministeriu Saude (MS) buka nafatin mekanismu nebe diak liu ba oin mai hodi hadia.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here