Reportajen Zevonia Vieira
Timor-Leste hetan prevelijiu husi Sekretariadu Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK) iha Jenebra, Suica (Swiss), hodi fahe esperiensia ba pais Somália liuhusi konvite faze dahat husi série webinar OMK nian ne’ebe realiza iha loron 25 Maiu 2021.
Liu hosi komunikadu imprensa ne’ebe Neon Metin asesu esplika katak liu hosi sorumutu ne’e, Timor Leste sei fornese persepsaun kona-ba situasaun atual adezaun Timor-Leste nian ba OMK, inklui esperiênsia pozitivu komersiu nian ne’ebe Timor-Leste hakat liu tiha ona, liuhusi Asesro Senior iha Gabinete Ministru Koordenador Asuntu Ekonómiku (MCAE), Estanislau Aleixo da Silva
Sorumutu virtual ne’ebe hetan mos partispasaun másimu husi Banku Mundial nee sei hetan intrudusaun husi Embaixadora Zhanar Aitzhanova, husi Kazaquistaun neebe oras nee asumi papel nuudar presidênte negosiasaun serbisu OMK nian.
Depois introdusaun, reprezentante Timor-Leste sei partilla vizaun krítika kona-ba desizoens komersiais ne’ebe Governu Somália presiza ezekuta liu liu konaba konsepsaun no operasaun hodi hametin lina koordenasaun entre ajênsia sira. Iha okaziaun nee reprezentante Timor-Leste sei fahe mos esperiensia seluk konaba mekanismu konsultasaun ne’ebe presiza implementa ho partes interesadas eksternas no mos ba instituisaun relevantes sira seluk konaba formulasaun polítika komersiais ne’ebe efikazes.
Somalia hahu’u elabora planu ” First Working Party Meeting” desde Dezembru 2016 maibe to’o agora seidauk realiza. Ho’o nune’e, Sekretariadu OMK hakarak tebes atu rona rasik oinsa Timor-Leste nia esperensia pozitivu hirak nee liuhusi enkontru Second Working Party Meeting.
Sorumutu virtual nee ofisialmente sei ensera husi Embaixador Suécia (Swedia) nian ba Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK) neebe oras nee asumi pozisaun nuudar Xefe Adjuntu Misaun OMK nian iha Jenebra, Mikael Anzén.
Haktuir husi publikasaun ne’ebe fo sai husi WTO Accessions News Letter, edisaun 104-Marsu 2021, Grupu Traballu adezaun Timor-Leste ba OMK oras nee finaliza hela faze negosiasaun konaba kontribuisaun hotu inklui resposta eskrita bazeia ba perguntas hotu ne’ebe hato’o husi pais membrus OMK nian liuhusi koordenasaun Ministru Koordenador Asuntu Ekonómiku (MCAE) Eng Joaquim Amaral.
Oras ne’e, Governu Timor-Leste hamutuk ho pais 24 sira seluk sai paizes observador hodi akompana prosesu tomak konaba rekezitus atu sai membru OMK hanesan ho 165 paizes sira seluk.
Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK) nu’udar organizasaun ne’ebe trata konaba regras komérsiu entre nasaun ho objetivu hodi garanti atividades komersial hotu lao ho livre ho nia predisaun hotu.









