Reportajen Santina Lucia da Costa
Konsellu Imprensa Timor-Leste (KI) koopera ho Ministeriu Koordenadór Asuntu Ekonomia (MKAE), organiza enkontru editorial ho Xefe Redasaun, Editór, no Senior Jornalista hodi sensibiliza ba komunidade mídia kona-ba adezaun Timor-Leste nu’udar Organizasaun Komérsiu (OMK).
Hafoin enkontru Prezidente Konsellu Imprensa (KI), Virgílio da Silva Guterres hateten sensibilizasaun hanesan ne’e importante ba jornalista sira, ba professional sira hanesan ida ne’ebé serbisu lor-loron atu fahe informasaun ba públiku, tanba baibain ita mak ba buka informasaun asesu informasaun iha instituisaun públika sira, maibé ida ne’e lae, instituisaun rasik mak mai lori informasaun fahe ba ita.
Virgílio dehan depende ba ita jornalista sira no media sira atu buka esforsa-an atu ke’e husi sira informasaun ne’ebé ké nesesáriu ho faktu ne’ebé nesesáriu atu ita fó hatene ba públiku.
“Ohin asuntu ida ne’ebé ké atu halo sensibilizasaun importante tebes, ne’ebé prosesu ba adezaun Timor-Leste nian ba Organizasaun Mundial Komersiu (OMK), entaun ida ne’e mak importante jornalista sira presija hatene, ekipa tékniku mai husi Sekretariu Tekniku adezaun ninian, sira bele esplika, prosesu ne’e to’o iha ne’ebé ona, vantajen saida mak Timor-Leste sei hetan husi adezaun ida ne’e, no komérsiu ne’e saida mak ita sei fa’an ba ema, ida ne’e mak importante atu ita hotu hatene.” hateten, Prezidente Konsellu Imprensa, Virgílio da Silva Guterres ba jornalista sira iha salaun KI, Quintal-Boot, 1/10.
Prezidente KI hatutan importante liu maka iha demokrasia nia laran lori sidadaun hotu-hotu partisipa iha prosesu ne’e, prosesu adezasaun ne’e prosesu ema tomak nian, portantu laos prosesu adezaun atu ba Asian, laos kestaun Ministeriu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) ho Primeiru Ministru de’it, públiku no sidadaun hotu partisipa.
Virgílio deklara preparasaun ba adezaun nian maka, KI nia esforsu hanesan agora daudauk, fasilita fó espasu ba instituisaun sira ne’ebé responsavel ba prosesu adezaun ne’e, atu mai esplika ba jornalista sira atu nune’e jornalista sira fahe tutan ba ninia públiku. Durante ne’e KI mós halo diskusaun ho instituisaun sira seluk halo hanesan prosesu ba adezaun nian.
Iha fatin hanesan Koordenadór Sekretariadu Teknika Adezaun Timor-Leste ba OMK, Cesar Dias Quintas, hateten objetivu ida ne’e atu sosializa, sensibiliza prosesu adezaun Timor-Leste ba OMK ninian, ida ne’e faz parte ba ajenda importante tebes ba governu atu halo sosializasaun no sensibilizasaun prosesu ida ne’e.
“Prosesu husi adezasaun de’it Timor-Leste hetan ona benefisiu barak, entermus sai hanesan observadór no nasaun menus dezenvolvidu hetan ona iha direitu atu asesu ba asistensia husi parseiru dezenvolvimentu sira, agora dadaun ita hetan benefisiu ida ne’e, entermus fó formasaun ba rekursu umanus no mós apoiu ba iha reformasaun ita nia instituisaun sira.” esplika Cesar Dias Quintas.
Cesar haktuir atu sai membru ne’e, ninia benefisiu ne’e barak teb-tebes tanba ita bele halo ita nia komersiu ba iha mundu global liuliu ba nasaun ida 174 membrus ne’ebé agora sai ba iha OMK ita bele asesu ba iha sira nia merkadu ho ne’ebé dignu.
Nia dehan wainhira ita reforma ona ita nia sistema komersiu, ita bele iha oportunidade maka’as para investór sira husi nasional no mós internasional iha konfiansa atu investe iha Timor-Leste, no banhira iha dispiuta ruma kona-ba komersiu ninian ita bele lori ba OMK atu bele diskuti.
Nia akresenta objetivu tanba saida mak ita hakarak tama iha ne’eba, ita hatene katak, komérsiu mundial ne’e, depende iha buat rua de’it, importasaun ho esportasaun, Timor lakohi importasaun mai hela de’it, ita mós hakarak produtu lokál ne’e sai ba liur, ida ne’e mak dehan komersiu, komersiu tenki regula hodi nune’e labele sai vitima, tenki halo komersiu ne’e ho dignu, tur hanesan ho ema nasaun sira seluk.
