Reportajen David da Costa
Iha Elisaun Parlamentar 2023, Partidu Kongresu Nasional Rekonstrusaun Timorense (CNRT) mak sai vensedor no konvida partidu Demokratiku (PD) atu hamutuk ho CNRT hodi forma Governu dasia, maibé iha formasaun Governu dasia ne’e, PD sei la ezije pasta membru governu, tanba PD opta prinsipiu responsablidade.
Prezidente partidu Demokratiku (PD) Mariano Assanami Sabino, hateten, ohin PD mai hasoru Prezidente Repúblika, tanba nia mak konvida atu hato’o kalendáriu nomós hanoin balun ne’ebé atu la’o ba oin, atu konfirma mós PD ho CNRT ninia lala’ok ba oin, depois tempu badak Xefe Estadu sei bolu fila fali la’ós ona mai ida de’it, maibé PD ho CNRT sei mai hamutuk fali asuntu ida.
“PD pozisaun saida de’it ne’e partidu prontu hotu, maibé agora ne’e lá’os PD, tanba PD iha de’it kadeira neen de’it ne’ebé ne’e iha CNRT mak autoridade ida ne’e, se bainhira PD ho CNRT la’o hamutuk sei ko’alia hamutuk, la’ós deside rasik, ne’ebé hanoin PD ne’e husi kedas leten to’o fali karik ne’e uluk Prezidente Repúblika ne’ebé buat hotu-hotu ne’e ami prontu hela,” dehan Prezidente Partidu PD, Mariano Banhira Remata Enkontru ho PR Ramos-Horta, iha Palásiu Prezidensial Bairo-Pite, Kuarta 7/06.
PD konkorda atu servisu hamutuk iha forsa polítika no forsa sosiadade nian, hodi serví di’ak liu tan Timor Leste. Maibé PD ho CNRT seidauk hamutuk hodi hasoru Prezidente Republika hodi ko’alia kona-ba programa importante sira.
“Ami seidauk hamutuk hasoru Prezidente Repúblika ne’ebé seidauk iha diskusaun, primeiru tenke diskusaun ba programa saida mak prióridade tenke tau hamutuk, maske ida-diak tau hamutuk ne’ebé ida ne’e ita sei ko’alia depois ita hamosu organugrama atu realiza programa depois mak atu haree ema ne’ebé atu tama estrutura atu servisu ne’e normalmente tenke la’o hanesan ne’e. Programa sira ba IX governu sei disksute hamutuk entre PD no CNRT,” nia esplika
Nia dehan, Kona-ba adiamentu posse no plenária ba VI lejislatura ne’ebé sei dada to’o 22 Juñu PD laiha obzesaun tanba tuir lei ne’ebé konsta katak hafoin validasaun rezultadu eleisaun parlamentár iha Tribunál Rekursu fó prazu loron 15 atu bele iha plenária ba lejislatura foun tanba ne’e tuir de’it rejimentu legál ne’ebé iha.
Alende ne’e, Prezidente Partidu Demokrátiku Mariano Assanami Sabino hatete antes ne’e mós partidu CNRT ho PD koligasaun iha governu dahitu maibé governu ne’ebé forma husi partidu rua ne’e la dura tanba razaun fronteira maritima nune’e PD sai husi koligasaun.
“Ha’u hanoin remodelasaun ne’ebé akontese iha 2015 razaun tanba fronteira maritima presija konsolida tanba ne’e mak iha faze pur faze sempre iha razaun no ba PD rekoñese ida ne’e hanesan prosesu konstrusaun ida, konstitusaun ba estadu no konstrusaun ba partidu ne’ebé hanoin katak ba oin PD sempre simu asuntu sira ne’ebé liga ba interese nasionais no PD kumpri saida mak importante,” haktuir nia.
Nia haktuir, imi hotu-hotu hatene katak PD kumpri to’o PD Fretilin nia governasaun mak asina fronteira maritima no PD haruka tanba PD deside inisiu defende fronteira maritima ne’ebé sasán ba interese estadu, interese nasionál ne’e PD sei kumpri.
Iha fatin hanesan, Sekretáriu Jerál Partidu Demokrátiku António da Conceição ‘Kalohan’, haktuir, PD sei la ezije pasta ba membru governu tanba PD opta prinsipiu responsablidade no iha defaktu hatudu liu husi enkontru ho Prezidente Repúblika no Xefe Estadu husu atu hotu-hotu iha responsablidade ba governasaun dasia atu sai hanesan governu ida ho responsablidade bo’ot ba tinan lima oin mai ne’ebé sei ko’alia ho hamutuk ho Partidu CNRT.
Nia salienta, PD seidauk diskute partikularmente area espésifiku iha governasaun tanba iha sorumutu ne’ebé halo ho partidu CNRT iha de’it aseitasaun ba koligasaun no la ko’alia ba fahe kadeira tanba seidauk iha enkontru ofisiál atu diskute estrutura governasaun dasia inklui programa governu.










