Reportajen Umbelina dos Reis & Filomena da Conceição
Jornalista Jornal Independen Januario de Assunsaun hatuir katak, Timor-Leste iha ona jornalista barak maibe jornalista balun seidauk iha koinesementu diak kona-ba oinsa atu hakerek issu sosial sira no jornalista barak mak preokupa luu atu kobertura ba issu politika duke issu sosial.
“Hakarak hato’o ba kolega jornalista sira tantu ida uluk no ikus, buat sira ne’e la importante maibe ita tenke foku ba asuntu sosial, lalika mete demais ba issu politika sira, tanba jornalista barak mak seidauk komprende didiak atu foti issu sosial”, dehan Jornalista Januario ba Neomentin iha Otel Bintang Lima, Oecusse, Oebau Kuarta/16/10
Nia Haktuir, liuhusi loron liberdade imprensa ida ne’e hakarak hato’o Parabens ba jornalista hotu ne’ebe mak asumi kna’ar nu’udar servisu jurnalismu, maske servisu ne’ebe hala’o mezmu la hatene kolen hodi situasaun politika balun ne’ebe mak impede jornalista nian servisu, maibe tenke halo nafatin produtu sira ne’ebe jornalista hakarak no kualifikadu ba publiku.
“Hau husu kolega jornalista sira Keta haluha nafatin kobertura ba issu sosial sira tanba dala barak jornaista sira la duun foti istoria barak kona-ba issu sosial”, dehan Nia.
Nia husu ba Jornalista sira hotu, atu hotu labele tauk hodi publika nafatin lialoos ba publiku sira, no labele tauk atu publika erru sira ne’ebe lider sira komete ka se deit mak halo sala iha rai ida ne’e.
Iha Fatin hanesan, Jornalista STL News Ricardini Alves Pereira, hateten, atu espresa jornalista nia direitu ne’e mais importante hosi parte ne’ebé atu rezolve hanesan kestaun sosial ba promosaun ne’ebé relevante liuhosi parte jornalista mak bele sai hanesan parceiru estadu no governu para bele hetan rezolusaun ne’ebé mais ideal.
“Ohin ita selebra loron liberdade imprensa no espresaun ne’e loron ne’ebé que mais importante ba jornalista sira nune’e jornalista labele hetan violasaun no diskriminasaun hosi parte politika no ekonomika sosio kultural etika no moral, nune’e hatudu ba publiku katak kultural ne’e mak Timor-Leste adapta konaba liberdade imprensa no espresaun. Tanba dala wain jornalista sira halo afirmasaun ba sosiedade sira atu polisita informasaun ne’ebé kredivel nune’e transfotma ba publiku atu hatene”. Dehan Ricardini
Nia informa, dalaruma governante sira mos haluan tiha liberdade espresaun tanba dalaruma jornalista sira atu intervista kona-ba asuntu balun maibé sira dehan tenki halo apoiu no regulamentu entaun jornalista sira konsidera hanesan birokrasia ne’ebé mais alto nune’e jornalista labele halo informasaun, maibé dala wain jornalista sira hala’o kna’ar ne’e tuir kode etika jornalizmu nian, tanba jornalista sira sempre lori sira nia an ba fatin risku, fó sai informasaun ne’ebé faktus no kredivel. Nune’e husu ba na’in ulun sira tenki komprende di-diak kna’ar jornalizmu nian.
Nune’e mós jornalista Media Tempo Timor, Januario Varella, hateten, durante nia hala’o kna’ar nu’udar jornalizmu hasoru dezafiu lubuk ida maibé dezafiu hirak ne’e la hamate nia espiritu no vontade ne’ebé rekolla informasaun hodi hatutan ba iha audénsia no publiku, tanba iha ita nia rai doben Timor-Leste sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba informasaun ne’ebé kredivel.
” Ohin ita selebra tan loron nasional liberdade imprensa iha tinan 2024, ha’u nia mensajen ba jornalista Timor oan hotu-hotu nafatin brani halo investigasaun, ko’alia lia-los tanba ita mak lian ba lian laek sira.” Dehan Januario varella.
Nia informa, nu’udar sidadaun Timor oan atu kontribui ba nasaun la presiza halo barak maibé liu hosi jornalista nia knaar jornalizmu fahe informasaun ba publiku iha prosesu dezenvolvimentu ne’e mos kategoria ba kontribuisaun ona.
Enkuantu, reprezentante CNJTL Iriana soares hateten, nu’udar jornalista tenki hatene nia alvu informasaun tanba dala-ruma jornalista hatene ba halo kobertura de’it maibé la hatene informasaun ne’e benifisiu ba leitores sira ka lae ? tanba durante reflete ba liafuan ida jornalista sai lian ba lian laek sira maibe ohin loron jornalista sai lian fali ba ema boot sira ne’ebé hetan ona poder sira ne’e mak ko’alia barak.
“Tanba durante ha’u nia observasaun ba jornalista sira barak mak tau prioridade ba ema boot sira mak ko’alia duke povu vulnerável sira ko’alia.” hateten Reprezentante CNJTL Iriana.
Tanba ne’e iha loron nasional liberdade imprensa ba dala rua ne’e, jornalista sira tenke fokus ba iha issu sosial. Jornalista ne’e sai reprezentante povu nian no foti issu sosial sira hodi publika ba publiku sira atu nune’e ema hotu bele hateten katak saida maka akontese iha Timor-Leste.
