Home Notisia EUTL Reafirma nia Pozisaun Kontra PN Hola Viatura, PNTL Tun Terenu Fó Seguransa Ba PN

EUTL Reafirma nia Pozisaun Kontra PN Hola Viatura, PNTL Tun Terenu Fó Seguransa Ba PN

530
0
Estudante Universitariu sira halo protestu ba Parlamentu. [Foto: David | 03.09.2025]

Reportajen David da Costa

Universitáriu Timor Lorosa’e (EUTL), afirma nia pozisaun katak sira kontra Parlamentu Nasioál (PN) hola viatura ba membru deputadu/a 65 iha PN. Deputadu/a sira la’os ona representante povu hodi ko’alia destinu ou moris di’ak povu nian, Tanba ne’e EUTL sei hatama karta ba Polsia Nasionál Timor-Leste (PNTL) hodi halo asaun manefestasaun hasoru parlamentu Nasional.

Liu husi Konferensia Imprensa Portavoz Universitáriu Timor Lorosa’e (EUTL), Natalizio Nunes, hatete, sira kontra  desizaun polítika ne’ebé reprejentante Povu iha uma fukun parlamentu, aprova orsamentu ho montante hamutuk $4.2 milloens hodi sosa kareta prado ka luxu hamutuk unidade 65 bá membru deputadu hirak iha Parlamentu Nasionál.

Tanba sira  nia razaun  maka, kareta hirak ne’e avaria hotu ona, la sosa kareta luxu bá oin ema lakoi ona deputadu, razaun seluk maka sa’e bá mai hodi halo fiskalizasaun ikus-liu maka kustu manutensaun bo’ot liu duké sosa kareta foun.

“Ho razaun sitada, mak ami Estudante Universitáriu Timor Lorosa’e (EUTL) ho nia abreviatura  lamenta tebes ka diskorda total ba politika Parlamento Nasionál nian ne’ebé atu sosa kareta luxu ou prado ba deputadu 65. Tamba ita haree no observa politika sosa kareta prado ba deputadu sira la’os foin primeira vez, Maibé sai hanesan ona kustume ka kultura desde governasaun dahuluk to’o mai Nonu Governu.” Dehan Portavoz EUTL, Natalizio Nunes, liu husi Konferensia Imprensa iha kampus Central UNTL, Kurta 3/09.

Nia esplika la’os sosa de’it kareta prado ba membru deputadu sira, maibé deputadu sira mos simu subsidiu oioin no direitu regalia sira hanesan, osan ba manutensaun, alojamentu, laptop, tratamentu saude, osan pulsa no seluk tan ne’ebe privileziu tebes ba deputadu sira iha parlamentu Nasionál.

“Durante ne’e ita hare’e, kada periodu gorvernasaun sempre troka malu. Maibé deputadu sira la’os ona representante povu hodi Ko’alia destinu ou moris di’ak povu nian, pelu kontráriu, sira Ko’alia representa de’it sira nia partidu, sira nia grupu, sira nia an, sira nia familia no representa de’it ema osan nain ka elite ekonómiku sira.”nia dehan

No deputadu sira iha parlamento Nasionál laiha ona funsionalidade hodi diskute problema sosial ne’ebe akontese iha estadu RDTL ida ne’e, hanesan, Hospital sira laiha aimoruk ne’ebé sufisiente hodi trata pasiente sira, menus kareta ambulansia, Edukasaun hakdasak liu, insufisiensia material no infraestrutura sira hanesan, meza, kadeira, biblioteka, sorin ida la rekoinese mos professor ne’ebé durante tinan naruk vonlutariu, la kapasita ka mellora professor sira nia abilidade hanorin liu husi formasaun.

No kazu mál nutrisaun kontinua sa’e makaas to’o 47% A Taxa desempregu kada tinan kontinua sa’e ba bebeik , Infraestutura bazika hanesan Estrada, bee-mos no eletresidade nafatin sai preokupasaun ba povu liliu iha area rural Populasaun ne’ebé afetadu husi eviksaun forsada ne’ebé dadaun ne’e barak seidauk hetan idemizasaun.

Maske kondisaun hirak ne’e grave, maibé deputadu sira hatene de’it buka meius oioin, liu husi desizaun politika no kria lei hodi fo privileziu no hariku sira nia an no familia, inklui asegura ka proteje de’it distinu partidu nian ba kada eleisaun iha periodu sira tuir mai.

“Problema hirak ne’e, mak ami Estudante Universidade Timor Leste lamenta tebes hodi hato’o ezisensia katak, halakon kultura sosa kareta luxu no direitu regalia sira seluk, hodi investe fila-fali ba setor produtivo sira hanesan edukasaun. saude, agrikultura, turizmu no infraestrutura sira iha baze hanesan Estrada, eletrisidade no sira seluk tan.”nia subliña.

Estudante Universitariu sira mos husu parlamento nasionál halakon tiha lei pensaun vitalisia ne’ebe la fo benefisiu ba povu, maibé fo bokur de’it ba ema balun de’it.  Husu mos ba PN hodi altera tiha lei manifestasaun liu klaúzula ida kona-ba restrisaun 100 (cem) metros, tanba ida ne’e hamate demokrasia.

“Ami husu ba estudante akademiku husi universidade no institutu sira hotu, veteranus sira. sosiedade sivil no povu maubere hotu-hotu atu hamrik hodi kontra desizaun politika ne’ebe injustu no la afavor ba povu, Maibé fo benefisiu de’it ba deputadu sira no haburas de’it injustisa sosial iha estadu RDTL ida ne’e”, Sira husu.

Iha fatin hanesan segundu portavoz Caetano da Cruz, hatete, Estudante Univesitariu reafirma tan nia pozisaun ba publiku katak sira sei halo petisaun ba Parlamentu Nasionál no halo audensia ho sira no mos sei haruka karta ba Polsia Nasional Timor-Leste (PNTL) para halo asaun manefestasaun hasoru Prlamentu Nasional.

Seguransa hahu halo seguransa iha Parlamentu Nasiona nią oin. [Foto: David | 3.09.2025]

“Ami afirma tan ami nia pozisaun ba publiku katak  para tuir fali mai, asaun ne’ebe ita sei halo iha ne’e hasoru  PN. No horsida ka aban ita sei hatama ita nia petisaun ba PN inklui ita halo audensia ho sira , no mos ita hatama ita nia karta ba Polisia  atu halo asasun pasifika  ne’ebe trankilidade ho liberdade  tomak hasoru  PN ida ne’e maka ita hakarak,” dehan Caetano.

Nune’e mós, Komandante Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Munisipiu Dili, Superintendente Xefe Polisia Orlando Gomes. Hatete, rona informasaun iha terenu katak estudante sira atu halo manifestasaun. Tanba ne’e komandu Munisipiu Dili kontinua antisipa ba estudante sira atu nune’e labele mosu anarkizmu bainhira iha manefestasaun.

“Maibé komandu munisipiu Dili nafatin antisipa ba estudante sira, nafatin ita fó Seguransa iha Parlamentu Nasionál (PN) para atu nune’e  labele hamosu anarkizmu ruma iha fatin ida ne’e,” dehan Komandante Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Munisipiu Dili, Superintendente Xefe Polisia Orlando Gomes, 

Estudante sira ne’ebe’maka atu halo manefestasaun ne’e to’o agora komandu munisipiu Díli seidauk iha Pedidu. Maibé kuandu iha manifestasaun tenke tuir nafatin leí orden ne’ebé mak iha.

“Ita tenke disiplina bazeia ba regras ne’ebé mak iha komandu munisipiu Dili ita nafatin tau Seguransa iha PN atu nune’e asegura situasaun  sira ne’e lao di’ak. Komandu munisipiu Dili ita hatun forsa rezerva mai iha fatin para asegura situasaun iha terenu, depois mak ita haree grau ameasa sira nune’e mak ita analiza, mak  ita bele hatun tan forsa sira seluk”. Nia subliña.

Nia haktuir, ema hotu iha liberdade para halo manifestasaun, maibé manefestasaun nafatin tuir regras ne’ebé iha, tuir leí manifestasaun nian .

Hahu oras tuku 09:00 membro Polisia Nasionál Timor-Leste (PNTL) forsa rezerva no mos  husi Batailaun Ordem Publika (BOP) hahu hala’o ona  seguransa iha Parlamentu Nasionál oin.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here