Reportajen Crencensia de Castro
Sekjen Renetil Joaquin Fonseca ‘Russuo’ Iha nia diskusaun ne’e hateten katak atu hare saida Mak RENETIL halo ona iha pasadu, agora no future, husi perspetiva palavra de ordem estadu nian, unidade asaun no progresu.
Iha komemorasaun tinan 50 proklamasaun unilateral independensia, Sekretariu Jeral RENETIL, Joaquim Fonseca ‘Russuo’ iha loron refleksaun iha HAK, hateten RENETIL hamrik hanesan resposta lojika ida, husi maubere nia oan ba situasaun ne’ebe povu maubere hasoru.
“Ita koalia barak ona konaba saida mak RENETIL halo iha tempu neba, maibe haree husi perspetiva unidade asaun e progresu, RENETIL kuandu hamrik ema nain 10 ne’e depois nia halekar ba nia marka kedas, konsellu husi atividade asoens politika Nebe ke peresebe nia” dehan nia
Nia dehan depois tinan ne’ebe tuir hafoin ninia formasaun ita bele observa kedas efeitu ida, mosu ona mudansa kualitativu ba luta Timor-Leste nian ba luta ukun rasik aan.
Nia esplika katak ida ne’e mak lori sai tiha luta partidaderia ba luta nasional, mudansa kualitativa seluk lori luta ne’e ba jerasaun ida ba jerasaun seluk, jerasaun foun ida nebe ke sira nia denominador komum laos mos partidu laos mos ideolojia maibe objetivu ba libertasaun nasional, buat ida ne’ebe mak kesi sira hamutuk mak ida ne’e, hakarak Timor-Leste ne’e hetan nia libertasaun, reflesaun ida Klaru kedas ba unidade mak ida ne’eba.
“Ohin loron ita selebra tinan 50 laos atu hasae bandeira deit ,maibe ne’e tempu ida hanesan atu halo audit mental ida ba ita nia konsensua revolusinaria ba progresu saida mak ita atinji iha tinan 50 ne’e, prontu ita bele fo deskulpa ba ita nia aan Tamba tinan 25 husi 50 ne’e ita buka hela atu reliberta rai ida ne’ebe proklama iha 75 ne’e, ita koalia lolos karik ita atu halo avakiasaun ba tinan 25 ikus ne’e” dehan Russuo
RENETIL opera iha area diplomasia, politika no hanesan militansia intelektual koko atu lori funu ne’e ba iha Indonesia nia laran i koko halo ema Indonesia primeiru intende saida mak akontese iha Timor, determina sira nia pozisaun apoiu kalae tolu foti asaun hodi apoia Timor-Leste luta ba ukun rasik aan.
“Iha tempu ne’eba ita halo asaun ida mas ita dehan militansia intelektual laos brutal deit mais hatene ita nia kbiit iha ne’ebe, ita nia frakeza iha ne’ebe hodi foti medidas ho estratejia ne’ebe apropriadu liu atu masimija ita nia umpatku ne’e” deklara nia
Nia esplika katak progresu avaliasaun laos deit ba andamentu funu nian, funu ne’e lao too iha ne’ebe ona kuandu iha Indonesia ema barak liu hatene konaba ba Timor-Leste nia luta, ho objetivu luta nian iha nia planu internasional oinsa no seluk Tan maibe laos ida ne’e deit, avaliasaun ne’ebe atu halo progresu ne’e iha kalae mos atu haree ba solidance entre Timoroan sira, katak Timoroan sira loron ba loron metin liu tan ba oin kalae no ida ne iha pratika halo duni iha tempu okupasaun.
“Ita foti hakat ida ba oin dezafiu seluk mai bele lori ita ba kotuk i saida mak ita hasoru hela iha libertasaun da Patria ida ne’e maluk sira hatene luta libertasaun do povu final n luta hasoru pobreza i mal nutrisaun ne’ebe ke nia sasukat komplexu ne’e la halimar fatores ne’ebe kontribui ba ninia susesu mos barak Tebes” deklara nia
Nia konklui katak jerasaun ohin, nudar jerasaun de esperansa bainhira iha rejistensia nia tempu kuandu haruka eskolla funu ka eskola ne sira hili funu ohin kalan ne’e iha 50 anus aniversariu ukun rasik aan nia mos prepoen lema ida diak liu la iha konfortu duke la iha futuru Tamba se buka atu sai konfortavel ohin futuru la iha ona.
