Reportajen Umbelina dos Reis
Liuhosi komunikdu imprensa ne’ebé Neon Metin asesu relasiona deputados 65 ne’ebé atu sosa kareta prado, ohin loron 15 fulan setembru pozisaun bankada CNRT, PD no KHUNTO halo akizisaun kareta ba Parlamentu Nasionál nian, Ohin bankada CNRT, PD no bankada KHUNTO realiza konferensia imprensa hodi esklarese ba públiku tomak kona-ba pozisaun bankada Governu nian relasiona ho desizaun sosa kareta ba Parlamentu Nasionál mak hanesan tuir mai ne’e.
“Konstituisaun da repúblika demokratiku Timor-Leste (KRDTL), fó kna’ar importante 3 ba deputadus sira iha Parlamentu Nasionál mak hanesan primeiru Halo lei, sefundu halo fiskalizasaun ba aktus governativa nian, terceiru foti desizaun politika ba estadu no nasaun nian.” Komunikadu Imprensa ne’ebé Neon Metin asesu, segunda-feira, 15/09.
Nia dehan, Estatuto ba deputadu ne’ebé aprova iha primeira-lejislatura (tinan 2004) mak define kona-ba deputados sira tenke iha fasilidades hodi halao sira-nia misaun parlamentár, inkluindu transporte ne’ebé ho kondisaun adekuadu.
Bankada CNRT, PD no KHUNTO kaer ba preokupasaun deputados 65 nian iha VI lejislatura konaba kondisaun kareta sira ne’ebé aktual deputadus sira uza hodi halao kna’ar, no husi sorin seluk mosu lamentasões sira husi parte Sekretariadu Parlamentu Nasionál kona-ba difikuldades jestaun kareta operasionál atu hátan ba nesesidades transporte ba deputados sira, nomós lamentasões konaba kustu ba manutensaun kareta sira ne’ebé dadaun ne’e deputados sira uza.
Depois de halo leitura didiak ba situasaun sira ne’e maka bankada CNRT, PD no KHUNTO aseita atu aloka verba ba akizisaun kareta ba Parlamentu Nasionál iha OJE tinan 2025 ne’ebé aprova iha fulan novembru tinan 2024.
Bancada CNRT, PD no KHUNTO konsiente desizaun sosa kareta la reprezenta preokupasaun públiku nian, no hare de’it ba ezijénsia deputados 65 no difikuldades neʼebé Sekretariadu PN infrenta hodi hamosu tiha preokupasaun iha públiku ikus mai parte seluk esplora tiha nu’udar aproveitamentu politiku hodi hamosu instabilidade ba Ita nia país.
“Situasaun sira ne’e hotu, bankada CNRT, PD no KHUNTO halo análize ba polémika sosa kareta, nomós hare katak propriu deputados balun direta no indireta espiora situasaun ne’e nu’udar aproveitamentu ida ba sira nia interese polítika partidária no grupo nian hodi instrumentaliza tiha emosaun públiku hodi halo instabilidade ba ita nia rain. Nune’e, bankada CNRT, PD no KHUNTO deside hodi husu ba Parlamentu Nasionál atu kansela prosesu tomak konaba akizisaun kareta”.
Iha sorin seluk, Xefe bankada FRETILIN Aniceto Guterres hateten, Agradese tebes ba manifestante sira ne’ebe konsege organiza malu realiza manifestasaun seidauk to’o loron ida tomak, maibé deputadu sira komesa muda ona sira nia pozisaun, ida ne’e mak FRETILIN espera dezde uluk, maibe lo-loos FRETILIN halo proposta ba hasai osan sosa kareta nian 4 miloes ital ne’e inklui viajen ba estranjeiru sira nian ne’e ami halo proposta ona koa sai hotu maibe sira mak vota kontra.
“Nune’e too final razaun global FRETILIN nia proposta la liu, nune’e FRETILIN nia pozisaun dezde uluk klaru nune’e ami hakarak hasai osan ba sosa kareta nian tanba ita iha prioridade seluk tanba povu nia nesesidade barak mak ita presiza atende nune’e previleziu boot la presiza sosa tan kareta.” Dehan xefe bankada FRETILIN Aniceto Guterres, ba Jornalista sira.
Momentu ne’eba ami halo proposta maibé ami menoria entaun la pasa iha proposta. Nune’e sira rasik halo vota kontra. Nune’e agora iha ona manifestasaun hanesan ne’e sira derpente muda ona sira nia hanoin maibé ne’e di’ak.
“Nune’e nu’udar xefe bankada FRETILIN agradese tebe-tebes sira ne’ebe organiza manifestasaun refere. Maibé ha’u ladun kontente tanba ohin iha bentronka oituan tanba manifestante barak entaun ladun kontrolu no emosaun maibé sei iha normalidade.”
Nia konklui, Tanba uluk ami preve tiha ona bainhira FRETILIN vota kontra husu hasai osan ne’e hetan apoiu ruma karik orsamentu atu sosa kareta ne’e momentu ne’eba kedas hasai tiha ona, maibé ohin konsege kansela ona, nune’e laiha buat ida.










