Home Notisia Xanana: Prova Hatudu PR Halo Violasaun Grave Iha nia Reponsabilidade Konstituisional

Xanana: Prova Hatudu PR Halo Violasaun Grave Iha nia Reponsabilidade Konstituisional

1084
0
Prezidente partidu CNRT, Kay Rala Xanana Gusmao ho Advogadu sira iha Konferensia imprensa. [Foto: Francisco JDA | 30.04.2020]

Reportazen Zevonia Vieira

Partidu Congresso Nacional de Reconstrução de Timor [CNRT] halo konferensia imprensa relasiona ho faktus ne’ebe mak partidu CNRT ho advogadu sir ne’ebe hetan prova katak Prezidente da Republika [PR] viola no la kumpri Konstituisaun.

Ba jornalista sira Prezidente partidu CNRT, Kay Raya Xanana Gusmao hateten objetivu hosi konferensia ida ne’e atu hatam asaun ida ba iha Tribunal Rekursu.

“Ita nia sosiadade maioria joven, halo  oinsa mak imi komprende ita nia estadu ho nune’e ikus mai imi bele kaer nafatin estadu nudar Estadu de Direitu Demokratiku. CNRT buka oinsa responde ba nia responsabilidade ba povu no ba estadu. Ita iha hela krize boot tebes, ita bolu krize instituisional. CNRT iha dever boot ba povu no nasaun ida ne’e, atu fo ba sira nia liman, para ikus fali mai kaer estadu ne’e ho estadu de direitu demokratiku”, hateten Kay Rala Xanana Gusmao ba jornalista sira iha sede CNRT, 30/04.

Lider partidu ne’e haktuir katak antes eleisaun antesipa partidu tolu  hanesan CNRT, KHUNTO no PLP mak halo Aliansa pre eleitoral ka koligasaun pre eleitoral. Iha koligasaun iha dokumentu ida ne’ebe bele fo prova katak iha klausula ida katak aliansa ne’e kuandu to’o momentu ida ne’ebe Primeiru Ministru toma posse depois de loron 30 aliansa ne’e mos la vale ona.

Xanana hatutan ho ida ne’e mak iha aliansa foun ida mosu iha Parlamentu hanesan PLP, KHUNTO ,CNRT, FM. PUDD no UDT hodi reforsa maioria parlamentar, ida ne’e mak tane hela VIII Governu. maibe iha tinan 2018 atu fo posse ba VIII Governu, partidus tolu koalia ba malu no Primeiru Ministru haruka lista ba Prezidente da Republika, “ami hakfodak tanba Primeiru Ministru fila fali mai ami dehan Prezidente da Republika sei la fo posse, tanba sira iha kazu pendente iha Tribunal no nia temi dehan laos perfil ne’ebe nia hakarak, mas iha serteza ne’ebe diak liu mak ami haruka ba Tribunal, no husu ba Tribunal sertidaun konaba sira idak-idak, la kleur Tribunal fo hatene mai ami katak laiha buat ida. Ho ida ne’e mak ami hakerek ba Prezidente da Republika katak sira ne’ebe dehan iha kazu pendentes maibe Tribunal dehan laiha kazu pendentes”.

Xanana Gusmao mos haktuir katak nudar Prezidente da Republika devia hatene katak iha orgaun soberanu estadu idak-idak ho nia kompetensia, sekarik sidadaun hirak ne’e hetan kazu ruma iha Tribunal, kompete ba Tribunal atu julga sira laos halo fali juizu de kulpa.

Liu hosi konferensia imprensa ne’ebe mak partisipa mos advogadu Manuel Tilman, ne’ebe hetan fiar hosi partidu CNRT hodi hatama petisaun ba Tribunal, ba jornalista Prezidente partidu CNRT hateten advogadu sira akumula ona faktus katak Prezidente da Republika ninia aktus hatudu violasaun ne’ebe clara no grave iha ninia reponsabilidade Konstituisional.

“Krize ne’e ita bolu grave krize instituisional no Prezidente da Republika  nia kompetensia ida atu asegura funsionamentu regular de instituisaun demokratiku”, hateten Xanana.

AMP foun ne’ebe lidera hosi Prezidente partidu CNRT Kay Rala Xanana Gusmao  tuir planu sei haruka petisaun inisial fiskalizasaun ba Tribunal Rekursu, atu deklara katak iha duni violasaun responsabilidade clara no husu ba Tribunal de Rekursu mak sei responde katak Prezidente da Republika viola duni ka lae ba prinsipiu Konstituisional tuir artigu 79 numeru 2 ne’ebe iha buat rua ne’ebe dehan katak violasaun criminal ida ne’e ami la husu maibe ida seluk konaba violasaun clara no gravidas konaba obrigasaun Konstituisaun ida ne’e ma kami tenke husu tanba ida la nomeia no nem fo posse ba proponent 9.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here