Home Notisia Diretora JSMP: Kazu Topu Honis, Vitima Vulneravel La Presija Ba To’o Tribunal

Diretora JSMP: Kazu Topu Honis, Vitima Vulneravel La Presija Ba To’o Tribunal

1629
0
Diretora Executiva JSMP, Ana Paula Marcal. [Foto: Francisco JDA | 19.06.2020]

Bainhira Neon Metin publika tiha video Lian Sasin Topu Honis dala rua, publik sosial media nian husu atu vitima sira ba fo sasin iha tribunal. The Jusidicial System Monitoring Program (JSMP) ne’ebe halo monitoriamentu intensivu ba sistema justisa no iha experiensia barak ho servisu tribunal nian hatete katak tuir Lei, vitima vulneravel sira ho razaun legal forte bele partisipa iha tribunal maibe la presija marka prezensa.

Diretora JSMP, Ana Paula Marcal, esplika lei no prosesu sira oinsa vitima vulneravel ida bele partisipa iha prosesu tribunal la ho prezensa fiziku.

“Ba kazu Topu Honis ka kazu violensia sexual sira seluk testemuna ka vitima sira la presiza ba to’o tribunal hodi fo sira nia depoimentu ka deklarasaun. Ba vitima ka testemuna sira ne’ebe sente la komfortavel, tauk, ka kazu sira  ne’ebe ho natureza violasaun sexual, abuzu seksual ka insestu la tenke ba presta deklarasaun ka depoimentu iha tribunal. Lei garantia ida ne’e”, Diretora Ana Paula Marcal esplika ba Neon Metin via messenger ohin, 17/03.

Diretora ne’e mos hatete tuir Artigu 243 Kodigu Prosesu Penal (KPP) kona-ba deklarasaun iha domisiliu, loke dalan atu vitima sira fo deklarasaun husi uma. Alendei KPP, Lei Protesaun ba Testemuna  ne’ebe promulga iha 2009 mos prevee klaru kona-ba ne’e. Artigu 4 no 5 kona-ba protesaun ba vitima vulneravel. Vitima bele fo sasin liuhusi telekonferensia, bele subar vitima nia lian no mos imajen bainhira sira hato’o depoimentu ka deklarasaun.

“Iha tinan 2015, kazu ida ne’ebe tribunal rona vitima nia deklarasaun liuhusi skype tanba vitima iha estranjeiru. Kazu ne’e akompana husi ALFeLa. Pratika ne’e di’ak tebes nune’e sujere atu uza ba kazu sira seluk iha futuru tantu vitima ka testemuna iha estranjeiru ka iha rai laran, tanba vitima no testemuna barak mak moris iha presaun laran no kazu ne’ebe sira hetan fo impaktu todan tebes ba sira nia psikolojia. Ezemplu mak hanesan temi ona kazu violasaun sexual no abuzu seksual sira ne’ebe feto no labarik sai vitima”, Diretora Ana esplika liutan.

Prosesu ba husu atu vitima vulneravel sira la marka prezensa fiziku tenke liu hosi Ministeriu Publiku (MP). Sira mak tenke rekere ba tribunal kuandu haree no nota, ka iha informasaun ruma husi instituisaun ne’ebe fo akompanamentu katak vitima ka nia familia ka ema ne’ebe atu fo testemuna sente tauk.  Ema sira akompana vitima ne’e bele hakerek pedidu no asina husi vitima entrega ba MP no hatama ba tribunal.

Protesaun ba vitima no emosaun vitima nian mak importante liu iha prosesu tribunal. Vitima barak tauk prosesu tribunal tan bele hamoris no haboot liutan sira nia trauma no hasoru perpetador ka arguidu. Vitima balun karik sente brani liu tan sente prontu ona atu hasoru perpetrador hodi manan hikas kontrola no uza opurtunidade prosesu tribunal hodi hapara hahalok abuzu sexual.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here