Home Meio Ambiente Lixu Sai Preokupasaun Joven nian, Sira Husu Governu Foun Resolve Jestaun Lixu

Lixu Sai Preokupasaun Joven nian, Sira Husu Governu Foun Resolve Jestaun Lixu

1847
0
Joven sira nia lian. [Foto: Agustina | 01.06.2023]

Reportajen Agustina Amaral

Joven sira husu ba governu foun tenki kontrola maximu lixu ne’ebé komunidade sira soe naklekar iha sira nia fatin no fatin públiku sira tanba afeta ba komunidade sira nia saúde. Sira husu mos ba komunidade tomak atu ho konsiénsia soe fo’er ho lo-loos iha lixeiru ne’ebé governu prepara ona

Norberto dos Santos estudante UNTL, Fakuldade Edukasaun, Departamentu Matemátika hatete katak lixu iha jardin 5 de maiu komunidade barak soe arbiru de’it. Nia dehan, lixu naklekar iha fatin hotu-hotu dala barak governu fo xamada no fo atensaun ba komunidade sira soe lixu iha fatin ne’ebé mak preparadu ona, maibé dala barak komunidade sira laiha konsensia nafatin hodi soe lixu arbiru.

“Ha’u nu’udar joven ida rekomenda ba governu foun ida ne’e atu tau atensaun ba lixu oinsá atu kria fatin lixu ne’ebé mak di’ak, seguru no tenki fo formasaun ba Xefe Suku ka Xefe aldeia sira para oinsá sira bele fo mos ba iha komunidade sira oinsá ba tau lixu iha nia fatin ne’ebé mak dignu, nune’e ita nia saneamentu sira ne’ebé mak lori lixu ka ra’ut lixu iha Dili laran lori ba soe iha fatin Tibar,” dehan Norberto iha jardin 5 de maiu Kinta, 01/06.

Entretantu Melquianos Lopes husu ba komunidade sira, inan-aman no joven sira tenki iha konsiénsia maka’as soe lixu iha fatin. “Ha’u nia mensajen ba joven sira, dala barak mos ita joven sira mak kria lixu iha fati-fatin hanesan rabisadu ne’ebé mak ita han, nia kulit soe arbiru de’it, ida ne’e mak fo impaktu hotu ba ambiente ne’ebé mak ita hela ba.” 

Nia husu ba parte relevante sira presiza tau atensaun mos fatin lixu, atu komunidade no ema sira bele tau lixu iha lixeiru ne’ebé mak governu prepara ona. Komunidade sira mos tenki iha konsiénsia hodi soe lixu iha fatin tanba avisu sira ema taka bar-barak iha área lixu fatin maibé komunidade sira balun laiha konsiénsia hodi soe fo’er arbiru. Melquianos mos husu ba governu tenki tau lixeiru ho kualidade no boot atu bele akumula lixu ne’ebé barak.

Sorin seluk, tuir Aida da Conseição, soe fo’er arbiru iha fatin ne’ebé de’it no iha fatin públiku sei fo impaktu boot ba komunidade sira ne’ebé hela besik área  soe fo’er, no ne’e bele lori moras oi-oin, lalar barak fo impaktu ka komunidade sira, sá tan labarik sira ne’ebé ladun kontrola aan, entaun sira bele afeta ba moras hosi fo’er ne’ebé komunidade soe arbiru.

“Rekomenda ba Governu kria fatin ne’ebé seguru ba Komunidade soe lixu iha nia fatin, tanba komunidade barak ladun komprende atu rai lixu di-di’ak no soe fo’er arbiru. Husu ba Governu ida agora ne’e tenki tau fatin seguru ou fatin lixu  furak iha fatin públik atu nune’e komunidae lori soe fo’er ba.”

Nune’e mos Maria Sandra das Doras hatete “bainhira ita soe fo’er arbiru la di’ak ba komunidade no ita nia saúde, tamba hanesan sidade Dili nu’udar sidade Kapital, di’ak liu ita tenki soe fo’er tuir nia fatin atu nune’e ema husi rai-li’ur mai haree netik Kapital mos, atu nune’e ita mos bele hadook aan husi moras ne’bé afeta husi fo’er ne’e.”

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here