Reportajen Adroaldo “Saretukau”
Refleta ba ONG Belun nia planu estratétiku 2019-2023, ne’ebé oras ne’e da-dauk Belun implementa hela nia pilares prinsipal tolu hanesan prevensaun konfilitu, kapasita komunidade no dezenvolve polítika no advokasia ba komunidade sira, ONG Belun iha tinan ne’e diskuti nia planu estratéjiku tinan 2023-2028.
Diretor ONG Belun, Luis Ximenes hateten, iha diskusaun planu estratéjiku foun ne’e hodi haree ba sira nia pilar tolu ne’ebé oras ne’e da-dauk sira implementa, sei relevante ka lae hodi diskuti ba sira nia planu estratéjiku tinan lima ba oin. Pilar hirak ne’e sira nia área foku kuaze iha área remotas sira iha teritóriu.
“Iha pilar oi-oin ne’ebé Belun implementa, loron ohin ne’e sei ajuda tebes ami oinsá bele halo introspeksaun haree ba pilares importante tolu ne’ebé mak halo, relevante ou aumenta ka hamenus liga ba situasaun real, dezenvolvimentu Timor-Leste hosi kontribuisaun sosiedade sivíl hanesan Belun no organizasaun sosiedade sivíl sira seluk.” Dehan Diretor Belun, Luis Ximenes, iha Workshop planu estratéjiku Belun, ne’ebé hala’o iha Salaun Casa do Clero Seminário Ano Propedêutico Maloa.
Hodi haree ba nesesidade no prioridade iha Timor-Leste nia prosesu dezenvolvimentu agora, tinan 20 nia laran, sira mos interese atu haree ba asuntu igualdade. “Ami mos hanoin katak importante mak haree ba igualdade jéneru nomos diversidade no inkluzaun sosial, karik sai mos priodade ida, ami sei diskuti kle’an.”
Nia dehan, área espesialidade ne’ebé Belun hala’o mak hanesan peskiza, oferese formasaun, haree ba asuntu igualdade jéneru nomos aktividade sira seluk tuir demanda merkadu, oinsá responde ba nesesidade komunidade nian inklui joven feto, mane, joven produtivu inklui grupu vulnerável sira seluk.
Nia hato’o durante tinan lima kotuk sira nia objetivu la atinji ho maksimu tanba ita hasoru problema ne’ebé afeta tebes hosi Covid-19 tanba muda sira nia misaun ne’ebé atu implementa programa ba komunidade maibé muda fila-fali ba apoiu umanitáriu. Seluk mak dezastre naturais ne’ebé akontese inundasaun boot iha tinan hirak liuba.
Iha fatin hanesan, Ko-Fasilitador ba Programa Kapasitasaun Komunidade ONG Belun iha Munisípiu Baucau, Luisa Martins, hato’o, sira fo formasaun ba iha komuniade, foka liu ba iha juventude sira, liga ba iha violénsia bajeia ba jéneru. Iha ne’eba sira gia joven sira oinsá prevene violénsia, wainhira sira sai vítima ba violasaun ruma.
“Iha ne’ebá ami fo mata dalan ba iha Rede Referal sira. Bainhira hasoru problema violénsia doméstika, oinsá sira atu refere kazu ba parte legal sira.”
Luisa dehan, iha workshop ONG Belun ne’e, sira sei tau hamutuk ideia hodi haree ba programa prioridade sira mak ONG Belun sei halo hodi atinji meta iha tinan lima mai. Nia informa katak durante sira nia programa difikuldade ne’ebé sira hasoru iha terenu mak menus partispasaun hosi joven sira.
Workshop planu estratéjiku ne’e halo durante loron rua, hahú 17 no 18 Agostu iha Salaun Casa do Clero Seminário Ano Propedêutico Maloa, Dili.










