Reportajen Juvinal Cabral dos Santos
“Assosiasaun Jornalista Timor Lorosa’e (AJTL) konsidera detensaun no impedimentu hasoru jornalista nu’udar aktu represivu ida hodi hatauk
jornalista sira bainhira halo sira ninia knaar jornalizmu iha kontestu kobertura no publikasaun notisia, dehan porta-voz AJTL iha komferensia imprensa sede AJTL Fatuhada, 05/09/2024.”
Nia hatutan, AJTL mós sei halo karta ba Sua Exelénsia Prezidente Républika, José Ramos Horta nu’udar mós laureadu
Nobel da Paz no Primeru Ministru Xanana Gusmão kona-ba polísia nia aktu hirak ne’e tanba ameasa ona liberdade imprensa no liberdade espresaun iha ámbitu Timor-Leste halo preparasaun atu simu Amu Papa.
“AJTL sei prosesa kazu ne’e tuir Lei Komunikasaun Sosiál, Artigu 41, nune’e fo efeitu legál hasoru entidade sira ne’ebé tenta hamate liberdade imprensa iha Timor-Leste”
AJTL husu Komandu Jerál PNTL atu fó hanoin ba ninia membru sira atu respeita mídia no jornalista bainhira sira hala’o atividade jornalizmu iha terreñu tanba Timor-Leste nu’udar país demokratiku, la’ós país autoritáriu.
Atu asegura Timor-Leste nu’udar país demokratiku ne’ebé la-falun ho rejime autoritáriu no ditadura, papél mídia iha momentu ne’e nesesáriu tebes, liuliu iha ámbitu vizita Amu Papa nian hodi tranzmite informasaun loos no kredivel ba públiku kona-ba asuntu sosiál sira molok, durante no depois vizita refere.
“Infelismente, papel mídia informativu no papél mídia kontrolu sosiál iha país demokratiku ne’e dala barak ona hetan tentativa, impedimentu no ameasa husi aparellu Estadu nian. Durante prosesu preparasaun Estadu nian atu simu Amu Papa Francisco nia vizita iha 2024, liuliu iha prosesu eviksaun ne’ebé SEATOU halo, jornalista barak mak sai ona vitima ba aktu seguransa SEATOU nian ne’ebé ameasa no bandu jornalista sira husi kobertura ba eviksaun ne’e.”
Porta-Voz dehan, atu garante no asegura Timor-Lete nu’udar país demokratiku no garante boa governasaun no respeitu ba direitu umanu, kanál mídia no jornalista sira tenke serbisu iha ambiente ida-ne’ebé livre, laiha ameasa no impedimentu husi entidade saida deit. Iha país demokrátika ida, liberdade imprensa deit mak bele proteje demokrasia, bainhira laiha liberdade imprensa demokrasia sei la moris. Demokrasia sein liberdade imprensa, ne’e la’ós demokrasia, maibé ne’e aútoritariu ka ditadura.
AJTL husu ba Conselho de Imprensa atu foti inisiativa hodi kontinua halo sosializasaun ba Lei KOMSOS, nune’e públiku no entidade sira Estadu nian atu komprende papél mídia iha sosiedade demokratiku hanesan Timor-Leste. No Husu ba SECOMS atu komunika ho aparellu sira Estadu nian hanesan forsa SEATOU, iuliu polisia atu respeita mídia no jornalista nia serbisu banhira halo kobertura ba asuntu sosiál sira ne’ebé liga povu baibain sira nia moris.
“Jornalista sira no kanál mídia hotu-hotu iha railaran atu fó salidariade ba malu hodi kontinua publika kazu ne’e to’o hetan solusaun lolos no justu. Jornalista no kanál mídia hotu-hotu atu nafatin kumpri Kódigu Étika Jornalístika, Lei Komunikasaun Sosiál no prinsipiu sira jornalizmu nian bainhira hala’o knaar jornalizmu iha ne’ebé deit atu nafatin asegura no garante liberdade imprensa no liberdade espresaun iha Timor-Leste, dehan Porta-voz AJTL”
Porta-voz hatutan, AJTL husu ba governu no parte seguransa atu respeita jornalista sira nia kobertura durante Amo Papa nia vizita mai Timor-Leste, labele halo diskriminasaun ba media sira, no fo espasu ba jornalista sira atu halo sira nia movimentu atu halo kobertura tuir kada media anglu ne’ebe hakarak foti, nune’e laiha tentativa atu limite liberdade imprensa iha Timor-Leste, tanba AJTL observa katak loron hirak nia laran ekipa konjuta sira tenta fo limitasaun ba jornalista sira atu asesu Tasi-Tolu hodi foti filmajen ka foto iha fatin refere.
“AJTL mos husu ba jornalista tomak atu kontinua kumpre kodigu etika jornalistiku no prinsipiu jurnalismu nian, hodi fo sai informasaun ne’ebe los tuir interese publiku nian.”
Remata komferensia imprensa ne’e AJTL kontinua kedas hatama karta ba iha Sekretariu Estadu Asuntu Toponimia no Organizasaun Urbana (SEATOU), Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKOMS) no Policia Nasional Timor-Leste (PNTL).










