Reportajen Silvino Freitas
Relasiona ho keisa husi eis membru orgaun soberania nain 30, neebe hatoo ba Provedoria Direitu Umanu no Justisa (PDHJ) atu halo fiskalizasaun abstrata ba lei numeiru 7/2025, konaba revogasaun pensaun vitalisia no regalia sira a eis titular no eis membru husi orgaun soberania maka Estudante Universitariu Timor Leste (EUTL) husu Tribunal Rekursu (TR) atu deklara konstituisional tanba pensaun vitalisia nee direitu adkiridu neebe rekere liuhusi lei no la hakerek iha konstituisaun RDTL, nunee EUTL alerta ba baze unversitariu no movimentu social sira atu kontinua vijilansia no preparadu tun batalla iha tribunal rekursu.
Portavoz EUTL Nelson da Silva dehan, hafoin Prezidente Republika promulga tiha lei pensaun mensal vitalisia, maibe iha benefisiariu nain 30 husi eis deputadu no eis membru governu hamutuk nain 30, husu ona ba Tribunal atu halo fiskalizasaun abstrata susesiva ba lei revogasaun refere liuhusi PDHJ iha loron 24 Outubru, nunee antes nee iha benefesiariu balun neebe halo interpretasaun oioin ba revogasaun ba lei ho razaun katak lei foun nee labele halakon direitu adkiridu tanba konfiansa protesaun no armonia social, nunee lei foun nee mos labele aplika ba kotuk tanba viola prinsipiu nao-retroativu iha konstituisaun RDTL.
“maibe razaun refere la konsege konvense parlamentu nasional no prezidente da republika ikus mai aprovadu iha parlamentu no promulgadu iha prezidente” dehan Portavoz EUTL Nelson da Silva liuhusi konferensia imprensa neebe halo iha kampus sentral UNTL, (07/11).
Nia dehan tan, EUTL alerta ba tribunal rekursu katak tuir doutrina neebe EUTL intende direitu adkiridu maka direitu neebe ema ida hetan hafoin kumprimenta criteria legal normative, nunee adkire ba ema ida atu hetan direitu refere nunee lei pensaun vitalisia mak antes nee regula benefisiariu ho regalia neebe fo ba eis titular eis deputadu husi orgaun soberania sira nian, maibe ejijensia husi EUTL hamutuk ho kamada social sira hodi prezidente no parlamentu revoga tiha lei refere.
“maibe benefesiariu sira kontinua buka dalan oioin hakarak atu mantein nafatin direitu adkiridu, signifika sira hakarak atu lei foun nee labele halakon sira nia direitu hodi simu nafatin osan pensaun vitalisia no direitu regalia sira seluk too mate” dehan Portavoz EUTL Nelson da Silva.
Nia dehan, husi EUTL nia parte hakarak hakarak tribunal rekursu deklara konstituisional ba lei revogasaun lei pensaun mensal vitalisia tanba revogasaun lei nee la viola konstituisaun RDTL, nunee sira nafatin alerta ba baze universitariu sira movimentu social no povu tomak kontinua organiza an ho diskusaun halo vijilansia ba tribunal rekursu hodi deklara konstituisional ba lei sitada, nunee lei pensaun vitalisia nee bele lakon, enkuantu dezisaun tribunal rekursu nian maka la tuir ezijensia EUTL no povu maubere nian maka EUTL sei hamutuk ho povu maubere sei tuun batalla iha tribunal oin.
Sorin seluk portavoz EUTL Jose da Costa dehan, EUTL halo ona audensia ho PDHJ nunee iha benefisiariu nain 30 maka husu fiskalizasaun abstrata susesiva ba lei refere maibe EUTL la konese nunee sira nota katak sira nee husi eis membru orgaun soberania sira maka husu fiskalizasaun ba tribunal, nunee EUTL konsidera revogasaun lei refere la kontra konstituisaun tanba konsitituisaun la hakerek pensaun vitalisia maibe lei refere sira rasik mak produz ba sira nia an.
“ba ami nia pozisaun ami nafatin akompana dinamika ida nee no saida maka akontese bainhira tribunal rekursu deklara” dehan portavoz EUTL Jose da Costa.









