Home Meio Ambiente SEA Sosializa Politika Zero Plastik, Mario: Governu Presiza Kolabora Ho Seitor Privadu

SEA Sosializa Politika Zero Plastik, Mario: Governu Presiza Kolabora Ho Seitor Privadu

585
0
SEA Sosializaa konaba Politika zero plastik. [Foto: Henrique Soares De Jesus | 04.12.2020]

Reportazen Henrique Soares De Jesus

Sekretariu Estad Ambiente (SEA) realiza workshop konaba Politika Zero Plastiku. Liu hosi workhsop refere,  Sekretariu Estadu do Ambiente, Demétrio do Amaral de Carvalho hateten workshop ida ne’e hanesan dalan ida, hodi sosializa Dekretu Lei numeru 37/2020 politika zero plastiku.

Sekretariu Estadu Demetrio dehan objetivu hosi workshop ida ne’e hanesan dalan atu sosializa politika zero plastic iha Timor, ita iha ona Dekretu de Lei Numeru 37/2020 promulga husi prezidenti 23 de Setembru, nia sei hetan entrada de vigo iha 23 de Setembru tinan 2021. Atu implementa politika ida ne’e ho diak, Afandega, APORTIL, AILFAESA, Trade Invest no SERVE, hot-hotu hatene, se ema ruma ba husu lisensa ba SERVE atu hari’i fabrika plastik, serve tenki hatene katak sira ne’e kriteriu tenke tuir rekejitus sira.

Demetrio dehan bainhira empreza ida hakarak importa sasan sira ne’ebe mak konsidera plastiku, sei selu taxa 30% tuir valor estandarte.

“Kondisoens ida ne’ebe ema ruma hodi plastik mai Timor, bainhira nia hakarak selu taxa importasaun ba plastik nian 30% husi harga dasar, ne’e mak ita dehan ita nia kombate nene’e ita impoint bareira sira iha eventu pajak  para todan, entaun ema hatene hatene katak uza palstik ne’e tidak menguntunkan, negosiu ne’ebe la menguntunkan exemplu atu fallun masin-midar entaun masin midar nia folin tenki sae fali ba 30%,  dalan diak atu implenta iha ninia negosiu ba fali iha tempu uluk nian sira ne’ebe uza suratahan, dehan Demtrio iha salaun Trade Investement, 04/12.

Nia hateten hosi implementasaun atividade Sexta Bazika, governu organiza grupu 40 entre grupu 40 ne’e sira rekruta ema besik rihun 8, hodi halo bote no produs ona 60 mil bote, espera to ikus husi implementasaun ne’e ita sei hetan 150 ka 200 mil bote, grupu hirak ne’e mai husi Munisipiu hotu no uniku munisipiu Ermera deit tamba laiha tali.

Iha fatin hanesan General Manager Empreza GOTA, Mario Martinho da Silva, hateten empreza GOTA iha ona planu, sei halo fabrika ba resiklajen plastik, maibe sira mos preokupa tebes ho sasan hirak ne’ebe mak importadu husi nasaun seluk, tamba ita Timor konsumu no gasta osan barak liu ba sasan importadu sira.

“GOTA ansitipa pulitika ida katak GOTA iha futuru mai ami mos loke fabrika industria ida ba resiklagen plastik ninian, tan ne’e, ami garantia katak ne’e laiha problema ida ba ami, maibe problema bo’ot ba ami enfrenta maka sasan sira importadu husi rai seluk ne’ebe mak iha Timor ita kunsumu ida ne’e ás teb-tebes. Ita Timor haruka osan ba rai liu sosa be’e depois ema rai liu exporta fali mai fo hela masa ba ita, problema mak ne’e,lisu ne’ebe ita infetadu ne’e barak liu husi sasan importadu, tan ne’e mak ami hanoin se ami kuandu loke fabrika resiklagen por enkuantu sasan sira impotasaun bele redus tamba ita hakarak ita maka loke fabrika ba plastik ita hakarak halo resiklagen fila fali  no husi resiklagen ne’e nia funsaun barak los ita bele halo fali exportasaun ba nasaun seluk hodi halo ropa i buat sira seluk ne’ebe ita bele uza” dehan Mario.

Nia sublina tan katak governu nia politika diak, maibe presija kolabora ho seitor privadu sira hodi bele kontribui ba asuntu sira hanesan ne’e, tamba governu deit sei la fo serbisu ba timoroan hotu, sem prezensa seitor privadu sira.

“Politika governu nian kapas tebes, maibe presija kolabora ho seitor privadu sira hodi bele hare ba asuntu sira hanesan ne’e. Tan ne’e liu husi workshop ida ne’e bele iha konsensu ida katak implementasaun ne’e ba nasaun ne’e oinsa? no nia retornu ba investimentu ne’e oinsa? Para seitor privadu sira bele kontribui tamba governu deit sei la fo servisu ba Timor oan hotu sem prezensa husi Seitor privadu sira ihaTimor” dehan Mario

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here